Wrzesień 1972 r.

Słońce

Przesuwając się po ekliptyce przecina w tym miesiącu równik niebieski; 22 września około północy Słońce wstąpi w znak Wagi i znajdzie się w punkcie równonocy jesiennej. Dzień stale jest coraz krótszy i w ciągu miesiąca ubywa go prawie o dwie godziny: w Warszawie 1 września Słońce wschodzi o 7^h47^m, zachodzi o 18^h24^m; 30 września wschodzi o 5^h35^m, zachodzi o 17^h16^m.

Księżyc

Do połowy września noce będą praktycznie bezksiężycowe, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: nów 7^d18^h, pierwsza kwadra 15^d20^h, pełnia 23^d5^h, ostatnia kwadra 29^d20^h. Najdalej od Ziemi Księżyc znajdzie się 13 września, a najbliżej 25. Wędrując wśród gwiazd Księżyc znajdzie się 14 września w bliskim złączeniu z Antaresem, gwiazdą pierwszej wielkości w gwiazdozbiorze Skorpiona; zakrycie gwiazdy przez tarczę Księżyca teoretycznie będzie widoczne i u nas, ale praktycznie dokonanie obserwacji będzie niemożliwe, ponieważ zjawisko przebiega w dzień; użycie nawet większych lunet prawdopodobnie niewiele tu pomoże.

Planety i planetoidy

W pierwszej połowie września mamy dobre warunki widoczności Merkurego. Odnajdziemy go rankiem nisko nad wschodnim horyzontem jako gwiazdę około -1 wielkości. Natomiast wysoko nad horyzontem błyszczy Wenus jako Gwiazda Poranna -3.8 wielkości. Wenus oddala się teraz od Ziemi i jej odległości wzrasta w ciągu miesiąca od 111.4 mln km do 144 mln km.

Mars jest w tym miesiącu niewidoczny. Jowisza możemy obserwować wieczorem jako jasną gwiazdę około -2 wielkości dość nisko nad południowym horyzontem w gwiazdozbiorze Strzelca. Saturn widoczny jest prawie całą noc jako gwiazda około +0.3 wielkości w gwiazdozbiorze Byka. Uran, Neptun i Pluton są niewidoczne.

Przez lunety możemy też obserwować dwie planetoidy około 8 wielkości gwiazdowej, Westę i Eunomię, obie widoczne prawie całą noc: Westa w gwiazdozbiorze Byka, a Eunomia na granicy gwiazdozbiorów Ryb, Pegaza i Andromedy. Westa jest nieco jaśniejsza niż Eunomia i lepiej widoczna w drugiej połowie nocy. Eunomia znajdzie się 22 września w opozycji. Poniżej podajemy współrzędne obu planetoid dla zlokalizowania ich na niebie wśród gwiazd (rozpoznamy je po zmianie położenia obserwując wskazaną okolicę nieba kolejno przez kilka nocy).

	Westa		Eunomia
	rekt.	dekl.	rekt.	dekl.
10d	4h49.m2	15°54'	0h07.m8	21°39'
20	4  56.  4	15 55	23 59.  2	21 47
30	5  01.  3	15 52	23 49.  9	21 25

1^d

O 10^h Saturn w złączeniu z Księżycem w odległości 5°. O 19^h29^m heliograficzna długość środka tarczy Słońca wynosi 0°; jest to początek 1592 rotacji Słońca wg numeracji Carringtona.

2^d14^h

Wenus w złączeniu z Polluksem (w odległości 9°), jedną z dwóch jasnych gwiazd w gwiazdozbiorze Bliźniąt.

3^d24^h

Wenus w złączeniu z Księżycem w odległości 2°.

3/4^d

Rankiem nad wschodnim horyzontem obserwujemy piękną konfigurację jasno świecącej Wenus i sierpa Księżyca.

4d

O 21^h1^m obserwujemy początek zakrycia 3 księżyca Jowisza przez tarczę planety. O 24^h Merkury znajdzie się w złączeniu z Regulusem (w odległości 1°), gwiazdą pierwszej wielkości w gwiazdozbiorze Lwa.

7^d12^h

Złączenie Marsa ze Słońcem. O 19^h39^m obserwujemy zakrycie l księżyca Jowisza przez tarczę planety.

8^d

Wieczorem na tarczy Jowisza widać plamki cieni dwóch jego księżyców, a księżyc 1 jest niewidoczny na tle tarczy planety. O 19^h13^m księżyc 1 kończy przejście i ukazuje się przy brzegu tarczy. O 19^h23^m schodzi z tarczy Jowisza cień księżyca 3, a cień księżyca 1 widoczny jest do 20^h29^m.

9^d

O 19^h26^m obserwujemy początek zakrycia 2 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

10^d12^h

Złączenie Urańa z Księżycem w odległości 6°.

11^d

Do 19^h2^m na tarczy Jowisza widoczny jest cień jego 2 księżyca.

13^d

O 20^h31^m obserwujemy początek zakrycia 4 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

14^d5^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odległości 6°. Po południu tarcza Księżyca zakryje Antaresa; zakrycie widoczne będzie w Europie i w północno-zachodniej części Azji. W Polsce zjawisko przebiega za dnia, jest więc praktycznie niewidoczne; początek zakrycia około 15^h40^m, koniec około 16^h0^m.

15^d

Księżyc 1 Jowisza, przechodzi na tle tarczy planety i do 21^h7^m jest niewidoczny. Natomiast na tarczy Jowisza pojawiają się cienie dwóch księżyców: o 20^h10^m cień księżyca 1, o 20^h14^m cień księżyca 3.

16^d

Księżyc 1 Jowisza ukryty jest w cieniu planety. O 19^h34^m obserwujemy koniec zaćmienia tego księżyca; pojawi się on nagle z prawej strony (w lunecie odwracającej), w odległości nieco większej niż promień tarczy od jej brzegu. O 9^h Jowisz był w złączeniu z Księżycem w odległości 2°.

18^d

O 19^h2^m obserwujemy koniec przejścia 2 księżyca Jowisza na tle tarczy planety.

19^d21^h

Górne złączenie Merkurego ze Słońcem.

22^d

Wieczorem obserwujemy początek przejścia dwóch księżyców Jowisza na tle tarczy planety: o 19^h0^m rozpoczyna przejście księżyc 3, a o 20^h48^m księżyc 1. O 23^h33^m Słońce wstępuje w znak Wagi (jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 180°); mamy początek jesieni astronomicznej na półkuli północnej.

24^d22^h

Pluton w złączeniu ze Słońcem.

28^d17^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odległości 4°.

29^d1^h58^m

Heliograficzna długość środka tarczy Słońca wynosi 0° (już po raz drugi w tym miesiącu); jest to początek 1593 rotacji Słońca wg numeracji Carringtona.

30^d

O 19^h52^m obserwujemy początek zakrycia 1 księżyca Jowisza przez tarczę planety.

Minima Algola (beta Parseusza): wrzesień 3^d17^h35^m, 15^d4^h55^m, 18^d1^h40^m, 20^d22^h25^m, 23^d19^h20^m, 26^d16^h5^m.

Momenty wszystkich zjawisk podane są w czasie środkowo-europejskim.