Jan Kanty Steczkowski (1800–1881)

W roku bieżącym mija 100 lat od śmierci Jana Kantego Steczkowskiego, astronoma i matematyka działającego w Uniwersytecie Jagiellońskim.

Steczkowski urodzony 20 października 1800 r. w Liszkach pod Krakowem ukończył studia w Uniwersytecie Krakowskim zyskując sobie podczas nich dobrą opinię u profesorów. Początki jego pracy w Obserwatorium Krakowskim wiązały się z objęciem w 1825 r. katedry astronomii i kierownictwa Obserwatorium przez Maksymiliana Weissego. Z uwagi na to, że Weisse jako Austriak nie znał języka polskiego (zresztą nie opanował go nigdy, pomimo, że w Krakowie działał do 1861 r.), władze Uniwersytetu zaleciły zatrudnienie adiunkta władającego tym językiem. Zgodnie z ówczesnymi zwyczajami ogłoszono konkurs, do którego zresztą nie doszło, gdyż Steczkowski okazał się jedynym liczącym się kandydatem. Ostatecznie w kwietniu 1826 r. został on mianowany na razie tymczasowym zastępcą adiunkta, a w czerwcu roku następnego już stałym adiunktem. Być może, że ta druga nominacja była w pewien sposób związana z uzyskaniem przez niego doktoratu na podstawie rozprawy pt. „De longitudine geographica Cracoviae” (O długości geograficznej Krakowa). Rozprawa ta ukazała się drukiem w Krakowie w 1828 r. W rok później Steczkowski ogłosił, również w Krakowie, drugą rozprawę, tym razem dotyczącą wyznaczania czasu a noszącą tytuł „Correctiones temporis ex altitudinibus correspondentibus” (Poprawki czasu z odpowiadających wysokości).

Steczkowski brał też udział w pracach obliczeniowych Weissego. Pierwszymi z nich były wydane w 1829 r. w Krakowie efemerydy planet pt. „Coordinatae Mercurii, Veneris, Martis, Iovis, Saturni et Urani” (Współrzędne Merkurego, Wenus, Marsa, Jowisza, Saturna i Urana). Drugą taką pracą, już znacznie większą, był wielki katalog gwiazdowy Weissego opracowany na podstawie obserwacji wykonanych przez F. W. Bessela (1784–1846) w Królewcu. Katalog ten, noszący długi tytuł „Positiones mediae stellarum fixarum in zonis Regiomontanis a Besselio inter –15° et +15° declinationis observatarum, ad annum 1825 reductae et in catalogum ordinatae”. (Współrzędne średnie gwiazd stałych w strefach królewieckich przez Bessela między deklinacjami –15° i +15° obserwowanych, na rok 1825 zredukowane i w katalogu uporządkowane).

W samym Obserwatorium Steczkowski zajmował się obserwacjami astronomicznymi a przede wszystkim meteorologicznymi i magnetycznymi. Zestawił je potem w ogłoszonej w 1839 r. pracy pt. „Resultate der an der Krakauer Sternwarte gemachten meteorologischen und astronomischen Beobachtungen” (Wyniki obserwacji meteorologicznych i astronomicznych wykonanych w Obserwatorium Krakowskim). Warto zauważyć, że praca ta stała się podwaliną krakowskiej klimatologii.

W 1833 r. nastąpiły zmiany w statucie i w organizacji Uniwersytetu Krakowskiego. W ich wyniku połączono ze sobą katedry matematyki wyższej i astronomii. W tym układzie Steczkowskiemu powierzono wykłady matematyki. Wobec powyższego wystąpił on o przyznanie mu tytułu profesorskiego, co uzyskał w 1842 r. po długich staraniach i przy pozytywnej opinii Weissego.

Uzyskawszy stanowisko profesora Steczkowski odszedł z Obserwatorium, jednakże nie zerwał całkowicie z astronomią. W Towarzystwie Naukowym Krakowskim wygłosł parę referatów, które następnie zostały opublikowane w Rocznikach Towarzystwa. Nade wszystko zajął się w latach późniejszych popularyzacją astronomii ogłaszając szereg prac poświęconych tej tematyce, a mianowicie następujące: „Astronomija sposobem dla każdego dostępnym wyłożona” (Kraków 1861), „Pogadanki nauczyciela wiejskiej szkółki z gospodarzami tejże wsi o kulistości Ziemi, oraz jej dziennym i rocznym ruchu” (Cieszyn 1872), „Gwiazdy spadające, kule ogniste, aerolity i komety” (Warszawa 1874), „Świat widzialny i świat powszechny” (Kraków 1875) oraz „Co sądzić należy o zamieszkaniu niezliczonych światów” (Kraków 1876). Oprócz tego pod koniec już życia opracował słownik astronomiczny, który przedłożył w Krakowskiej Akademii Umiejętności. Słownik ten nie został jednak wydany.

Steczkowski zmarł w Krakowie 16 października 1881 r.