Działalność obserwacyjna Centralnej Sekcji Obserwatorów Meteorów w latach 1975–1977

W sierpniu 1978 roku mija trzy lata od utworzenia Sekcji Obserwatorów Meteorów. Trzy lata — to niewiele dla historii, to jednak sporo, jeśli wziąć pod uwagę dorobek obserwacyjny Sekcji. Warto się więc pokusić o krótki „rys historyczny”.

Sekcja Obserwatorów Meteorów zawiązała się w sierpniu 1975 r. na Wieży Wodnej we Fromborku w czasie trwania turnusu szkoleniowo-obserwacyjnego PTMA. Przewodniczącym Sekcji został p. Antoni Stiller, a opiekunem naukowym z ramienia Głównej Rady Naukowej — autorka tej notatki.

Najtrudniejszym był pierwszy okres formowania się Sekcji. Agitacja, informacja, rozsądny odsiew — gdy kandydatów było zbyt wielu, a nie spełniali wymaganych warunków, osobiste konsultacje i udzielanie wskazówek początkującym obserwatorom, rozsyłanie materiałów (mapek w projekcji gnomonicznej, atlasów, instrukcji obserwacyjnych, komunikatów) — to wszystko, jak i wiele innych spraw organizacyjnych, „leżało na głowie” przewodniczącego p. Stillera, który dwoił się i troił, aby Sekcja rozwijała się prawidłowo.

W 1977 roku, na wniosek Głównej Rady Naukowej, decyzją Zarządu Głównego sekcja została przemianowana na Centralną Sekcję Obserwatorów Meteorów o zasięgu ogólnopolskim. Obecnie Sekcja liczy przeszło 30 członków-obserwatorów z różnych zakątków Polski.

W swej pracy posługujemy się odbitkami kserograficznymi Map Nieba do Obserwacji Meteorów A. Pacholczyka, maszynopisu Instrukcji Obserwatora H. Korpikiewicz oraz instrukcjami wprowadzająco-organizacyjnymi A. Stillera. Sekcja prowadzi obserwacje wizualne zliczeń meteorów, wyznaczania radiantów rojów oraz obserwacje bazowe meteorów sporadycznych. W przyszłości planujemy rozszerzyć naszą działalność o obserwacje fotograficzne.

Miesięczne zestawienia wyników obserwacji, zapisywane na specjalnie zaprojektowanych przez Przewodniczącego i zatwierdzonych przez GRN drukach, przesyłają obserwatorzy do kierownika Sekcji, który po sprawdzeniu kieruje je do opiekuna Sekcji. W ten sposób opracowanie obserwacji jest dwukrotnie sprawdzane — wiadomo, errare humanum est, a obserwacji tego samego meteoru nie da się powtórzyć…

W sierpniu 1977 r. Zarząd Główny zorganizował specjalistyczny turnus obserwatorów meteorów we Fromborku, kierowany przez niżej podpisaną, w którym wzięło udział dziewięciu obserwatorów (patrz Urania 1977, 12). Planuje się także okresowe organizowanie 3–4 dniowych zjazdów obserwacyjno-referatowych w okresie trwania maksimum rojów.

A oto kilka danych, charakteryzujących krótką, ale jakże bogatą — jak na niespełna trzyletni okres obserwacyjny, działalność Sekcji.

Czymnii obserwatorzy meteorów (stan na 1 I 1978):

Marek Chawarski — Jerzy Jaskólski — Andrzej Jezierski — Honorata Korpikiewicz — Tomasz Liszka — Marek Ługa — Andrzej Okulewicz — Michał Olejniczak — Jerzy Palacz — Waldemar Puszkarz — Andrzej Roziewicz — Antoni Stiller — Krzysztof Szwagrzyk — Zbigniew Szałkiewicz — Tadeusz Świderski — Antoni Więdłocha — Sławomir Witkowski — Jacek Zając — Stanisław Zoła.

Wymienieni zostali tylko ci, których obserwacje zostały, bądź zostaną opublikowane.

W okresie obserwacyjnym zaobserwowano 2200 (dwa tysiące dwieście!) przelotów meteorów, w tym najwięcej, bo aż 1900 przelotów przypada na Perseidy. Dla Perseid wyznaczono 29 radiantów z ogółem 1300 obserwacji, a z 900 przelotów wyznaczono ich orbitę. Parametry orbity z obserwacji za rok 1975 są następujące:

V_h = 41,0; V_g = 60,5; a = 36,61; e = 0,97; i =111°,4; Ω = 139°,6; ω = 166°,1.

A oto roje obserwowane przez członków Sekcji:

Rój	zliczenia (ilość przelotów)	wyznaczone radianty	z ilu przelotów
Perseidy	1900	29	1300
Piscydy IX	81	7	63
θ-Akwarydy	48	1	8
χ Librydy	—	1	11
Pegazydy IX	14	3	14
α-Cygnidy	7	—	—
β-Draconidy	—	1	5
Bootydy	3	—	—

Na uwagę zasługują obserwacje mało licznych (i rzadko obserwowanych) rojów, Szczególnie Piscydów i Pegazydów. Wyjątkowo wytrwałym „łowcą” stał się p. Stanisław Zoła, który ma na swoim koncie blisko 150 obserwacji zliczeniowych i wyznaczania radiantów.

χ-Librydy natomiast — to nowy, tzw. słaby rój, obserwowany po raz pierwszy przez Ekspedycję „Zaćmienie 76” (α = 15^h20^m, δ = -23°30').

Wyniki prac obserwacyjnych członków Sekcji ukażą się drukiem w The Astronomical Reports nr 2-4.

Wszystkich chętnych do obserwacji meteorów zapraszamy do udziału w pracach Sekcji. Bliższych informacji udzieli przewodniczący Sekcji Obserwatorów Meteorów p. Antoni Stiller, ul. Ziołowa 46, 40–634 Katowice.