Lipiec i sierpień 1972 r.

Słońce

Wędrując po ekliptyce zbliża się do równika niebieskiego i deklinacja jego stale maleje. W związku z tym dzień staje się coraz krótszy i od 1 lipca do 31 sierpnia ubywa go równo o 3 godziny. W Warszawie 1 lipca Słońce wschodzi o 3^h19^m, zachodzi o 20^h1^m, 31 lipca wsch. o 3^h55^m, zach. o 19^h29^m, a 31 sierpnia wsch. o 4^h45^m, zach. o 18^h26^m. W lipcu Słońce wstępuje w znak Lwa, a w sierpniu w znak Panny. Całkowite zaćmienie Słońca, które zdarzy się 10 lipca, będzie w Polsce niewidoczne.

Księżyc

Pod względem widoczności Księżyca na niebie noce lipcowe i sierpniowe będą do siebie bardzo podobne: w pierwszej połowie miesiąca noce będą praktycznie bezksiężycowe, w drugiej połowie Księżyc widoczny będzie na niebie prawie całą noc (w lipcu dość nisko nad południowym horyzontem, w sierpniu znacznie wyżej). Kolejność faz Księżyca będzie następująca: w lipcu — ostatnia kwadra 4^d4^h, nów 10^d21^h, pierwsza kwadra 18^d9^h, pełnia 26^d8^h; w sierpniu — ostatnia kwadra 2^d9^h, nów 9^d6^h; pierwsza kwadra 17^d2^h, pełnia 24^d19^h i znowu ostatnia kwadra 31^d14^h. Najbliżej Ziemi Księżyc znajdzie się 8 lipca oraz 3 i 28 sierpnia, najdalej 19 lipca i 16 sierpnia.

Wędrując wśród gwiazd, Księżyc zakryje swą tarczą Merkurego i dwukrotnie Antaresa, ale żadne z tych zjawisk nie będzie u nas widoczne. Częściowe zaćmienie Księżyca przypadające 26 lipca także nie będzie u nas widoczne.

Planety i planetoidy

Merkury widoczny będzie w pierwszej połowie lipca i w ostatniej dekadzie sierpnia. W lipcu widoczny będzie wieczorem nisko nad horyzontem, gdzie świeci jak gwiazda około +0.5 wielkości. Natomiast w sierpniu widoczny będzie rankiem nad wschodnim horyzontem osiągając w ostatnich dniach miesiąca blask gwiazdy -1 wielkości. Tarcza Księżyca zakryje Merkurego 12 lipca wieczorem, ale zjawisko to będzie widoczne tylko na Antarktydzie.

Wenus wschodzi coraz wcześniej i błyszczy jako Gwiazda Poranna coraz wyżej nad wschodnim horyzontem, osiągając 24 lipca maksimum swego blasku (-4.2 wielkości gwiazdowej).

Mars, będąc 1 lipca w odległości 381.5 mln km od Ziemi, ciągle jeszcze oddala się od nas i 31 sierpnia osiągnie odległość maksymalną, 399.8 mln km. Jednocześnie Mars dąży do złączenia ze Słońcem, w związku z czym będzie widoczny tylko w lipcu zaraz po zachodzie Słońca nisko nad zachodnim horyzontem, jako czerwona gwiazdka +2 wielkości w gwiazdozbiorze Raka.

Jowisz widoczny jest w pierwszej połowie nocy dość nisko nad południowym horyzontem, jako jasna gwiazda około -2 wielkości w gwiazdozbiorze Strzelca. Saturna możemy obserwować w lipcu po północy, a w sierpniu już prawie całą noc; świeci jak gwiazda około +0.3 wielkości w gwiazdozbiorze Byka.

Uran widoczny jest wieczorem jako gwiazdka 6 wielkości w gwiazdozbiorze Panny. Neptuna możemy jeszcze próbować odnaleźć w lipcu wieczorem wśród gwiazd 8 wielkości na granicy gwiazdozbiorów Wężownika i Skorpiona. Pluton jest niewidoczny.

Przez większe lunety możemy próbować odnaleźć trzy planetoidy, których współrzędne potrzebne dla zlokalizowania wśród gwiazd podajemy poniżej.

	Thisbe		Hebe		Julia
	rekt.	dekl.	rekt.	dekl.	rekt.	dekl.
VII 2d	21h00.m7	–13°29'	21h10.m1	–8°24'	21h35.m9	-18°23'
12	20 55. 2	–13 17	21 06. 6	–9 37	21 30. 4	–17 28
22	20 47. 7	–13 14	21 00. 6	–11 16	21 21. 9	–16 35
VIII 1	20 39. 1	–13 20	20 52. 8	–13 17	21 11. 1	–15 41
11	20 30. 5	–13 30	20 44. 2	–15 28	20 59. 3	–14 46
21	20 23. 3	–13 41	20 36. 2	–17 39	20 48. 1	–13 49
31	20 18. 3	–13 51	20 30. 3	–19 39	20 39. 0	–12 53

Wszystkie trzy planetoidy widoczne są dość nisko nad horyzontem na granicy gwiazdozbiorów Wodnika, Koziorożca i Strzelca. Opozycje ich przypadają na przełomie lipca i sierpnia, a więc widoczne są prawie całą noc, przy czym w lipcu dogodniej je obserwować raczej nad ranem, a w sierpniu wieczorem. Thisbe i Julia są nieco słabsze niż gwiazdki 10 wielkości, natomiast Hebe około 9 wielk. Planetoidy rozpoznamy po zmianie ich położenia wśród gwiazd w ciągu kilku nocy.

Meteory

Od połowy lipca do połowy sierpnia promieniują dwa roje: delta i jota Akwarydy (maksima ich aktywności przypadają odpowiednio 28 lipca i 6 sierpnia). Obydwa roje mają podwójne radianty w gwiazdozbiorze Wodnika. Ponadto od 25 lipca do 18 sierpnia (maksimum 12 sierpnia nad ranem) promieniują Perseidy, rój o najbardziej regularnej corocznej aktywności. W tym roku warunki obserwacji meteorów są bardzo dobre. Szczegóły dotyczące każdego roju podajemy pod datami maksimów ich aktywności.

∗            ∗
∗

Lipiec

6/7d

Obserwujemy początek przejścia 1 księżyca i jego cienia na tle tarczy Jowisza. Księżyc 1 rozpocznie przejście o 0^h40^m, a jego cień pojawi się na tarczy planety o 0^h58^m.

7/8^d

Wieczorem dwa księżyce Jowisza zbliżają się do brzegu tarczy planety. Obserwujemy początek zakrycia: księżyca 2 o 21^h45^m, księżyca 1 o 21^h54^m. Teraz obydwa księżyce będą ukryte początkowo za tarczą planety, a potem w jej cieniu. Obserwujemy więc z kolei koniec zaćmienia: księżyca 1 o 0^h26^m, księżyca 2 o 1^h13^m; obydwa księżyce pojawiają się nagle z cienia planety w pewnej odległości od brzegu jej tarczy.

8^d

Księżyc znajdzie się w złączeniu kolejno z dwiema planetami: o 13^h z Saturnem w odległości 5° i o 19^h z Wenus w odległości 8°. Wieczorem w pobliżu Jawisza dostrzegamy brak jego 1 księżyca, który przechodzi właśnie na tle tarczy planety; widoczny jest na niej cień tego księżyca. Jednocześnie blisko brzegu tarczy widoczny jest księżyc 4, który o 20^h49^m zniknie nagle w cieniu planety (początek zaćmienia). Księżyc 1 kończy przejście i ukazuje się o 21^h21^m, a jego cień widoczny jest na tarczy Jowisza do 21^h41^m. Koniec zaćmienia księżyca 4 obserwujemy o 21^h52^m; pojawi się on nagle z prawej strony u góry (patrząc przez lunetę odwracającą) w odległości równej promieniowi tarczy od jej brzegu.

9^d03^h

Wenus nieruchoma w rektascensji. O 8^h41^m heliograficzna długość środka tarczy Słońca wynosi 0°; jest to początek 1590 rotacji Słońca wg numeracji Carringtona. Wieczorem w pobliżu Jowisza widzimy brak jego jednego księżyca: to księżyc 3 ukryty jest w cieniu planety; koniec zaćmienia tego księżyca obserwujemy o 21^h13^m.

10^d

Całkowite zaćmienie Słońca niewidoczne w Polsce.

10/11^d

O północy Merkury znajdzie się w największym wschodnim odchyleniu od Słońca, w odległości 26°.

12^d08^h

Księżyc znajdzie się w złączeniu z Marsem w odległości 2°. O 22^h nastąpi bliskie złączenie Merkurego z Księżycem; zakrycie planety przez tarczę Księżyca widoczne będzie tylko na Antarktydzie.

14/15^d

Dwa księżyce Jowisza zbliżają się do brzegu tarczy planety. Obserwujemy początek zakrycia: księżyca 1 o 23^h38^m, księżyca 2 o 24^h2^m.

15^d

Księżyc 1 i jego cień przechodzą na tle tarczy Jowisza. Księżyc 1 rozpoczyna przejście o 20^h51^m a jego cień pojawia się na tarczy planety o 21^h21^m; koniec przejścia księżyca nastąpi o 23^h6^m, a cienia o 23^h36^m.

16/17^d

Po zachodzie Słońca obserwujemy ciekawą sytuację w układzie księżyców Jowisza: księżyc 1 ukryty jest w cieniu planety, księżyc 2 przechodzi na tle tarczy (widoczny jest jego cień), a księżyce 3 i 4 znajdują się bardzo blisko brzegu tarczy Jowisza. O 20^h2^m księżyc 3 chowa się za brzegiem tarczy i w polu widzenia lunety widoczny jest tylko księżyc 4. O 20^h49^m pojawia się nagle z cienia planety księżyc 1 (blisko prawego brzegu tarczy, patrząc przez lunetę odwracającą), o 21^h18^m księżyc 2 kończy przejście, a jego cień widoczny jest do 22^h20^m. Koniec zaćmienia księżyca 3 nastąpi o 1^h12^m, na krótko przed zachodem Jowisza w Polsce. Dodajmy jeszcze, że już po zachodzie Jowisza przez jego tarczę, blisko brzegu, przewędruje cień księżyca 4, podczas gdy sam księżyc 4 będzie ciągle blisko brzegu, ale obok tarczy planety.

17^d15^h

Złączenie Księżyca z Uranem w odległości 6°.

21^d

O 13^h złączenie Księżyca z Neptunem w odległości 6°. O 24^h bliskie złączenie Księżyca z Antaresem, gwiazdą pierwszej wielkości w gwiazdozbiorze Skorpiona; zakrycie gwiazdy przez tarczę Księżyca widoczne będzie we wschodniej części Ameryki Północnej, na Atlantyku, w zachodniej Europie i w północno-zachodniej części Afryki.

22^d19^h

Słońce wstępuje w znak Lwa; jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 120°. Wieczorem obserwujemy początek przejścia księżyca 1 i jego cienia na tle tarczy Jowisza; księżyc rozpoczyna przejście o 22^h37^m, a jego cień pojawia się na tarczy planety o 23^h16^m.

23^d17^h

Jowisz w złączeniu z Księżycem w odległości 2°.

23/24^d

Obserwujemy serię ciekawych zjawisk w układzie księżyców Jowisza. Zaraz z wieczora księżyc 1 ukryty jest za tarczą planety i przechodzi potem przez strefę jej cienia. Jednocześnie księżyce 2 i 3 zbliżają się z dwóch stron do brzegów tarczy planety. O 20^h53^m księżyc 2 rozpoczyna przejście na tle tarczy, a o 22^h13^m pojawia się na niej cień tego księżyca. O 22^h43^m księżyc 1 wychyla się nagle z cienia Jowisza blisko prawego brzegu jego tarczy. Tymczasem księżyc 3 dociera do brzegu tarczy planety i kryje się za nią o 23^h24^m. Księżyc 2 kończy przejście o 23^h35^m, a jego cień widoczny jest do 24^h55^m. Księżyc 3 już tej nocy nie będzie widoczny.

24^d

O 3^h Merkury nieruchomy w rektascensji. O 10^h Wenus osiąga maksimum swego blasku; świeci nad wschodnim horyzontem jako Gwiazda Poranna -4.2 wielkości.

26^d

Częściowe zaćmienie Księżyca niewidoczne w Polsce.

28^d

Maksimum aktywności roju delta Akwarydów. Podwójny radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Wodnika i ma współrzędne: przy tej samej rektascensji 22^h36^m deklinacje -17° i 0°. Powinniśmy zaobserwować około 40 meteorów w ciągu godziny.

29^d16^h

Merkury w złączeniu z Marsem w odległości 6°.

30^d

O 21^h36^m obserwujemy początek zakrycia l księżyca przez tarczę, a o 23^h12^m początek przejścia księżyca 2 na tle tarczy. Od tej chwili w pobliżu Jowisza widać tylko księżyce 3 i 4, przy czym księżyc 3 blisko brzegu tarczy zmierza do ukrycia się za nią już po zachodzie Jowisza w Polsce.

31^d

Księżyc 1 wraz ze swym cieniem wędrują na tle tarczy Jowisza. Obserwujemy komec wędrówki: księżyca 1 o 21^h5^m i jego cienia o 21^h55^m.

Sierpień

2^d

Obserwujemy wędrówkę cienia 4 księżyca na tle tarczy Jowisza, sam księżyc przechodzi obok tarczy blisko jej górnego brzegu (w lunecie odwracającej). Cień księżyca 4 wędruje po tarczy planety od 22^h13^m do 23^h27^m.

3^d

Księżyc 3 Jowisza właśnie ukończył przejście na tle tarczy planety, kiedy dopiero teraz rozpoczyna swą wędrówkę cień tego księżyca; obserwujemy ją od 20^h14^m do 23^h19^m.

5^d13^h43^m

Heliograficzna długość środka tarczy Słońca wynosi 0°; jest to początek 1591 rotacji Słońca wg numeracji Carringtona. Tego też dnia Księżyc znajdzie się w złączeniu z dwiema planetami: o 1^h z Saturnem w odległości 5° i o 21^h z Wenus w odległości 7°.

6^d23^h23^m

Obserwujemy początek zakrycia 1 księżyca Jowisza przez tarczę planety. Tej nocy przypada też maksimum aktywności roju jota Akwarydów. Podwójny radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Wodnika i ma współrzędne: rekt. 22^h32^m, dekl. -15° oraz rekt. 22^h4^m, dekl., -6°. Rój nie jest zbyt obfity, ale warunki obserwacji są w tym roku bardzo dobre (powinniśmy zaobserwować kilkanaście meteorów w ciągu godziny).

7^d21^h

Dolne złączenie Merkurego ze Słońcem. Wieczorem obserwujemy przejście 1 księżyca i jego cienia na tle tarczy planety. Początek przejścia księżyca o 20^h39^m, przejścia cienia o 21^h35^m; koniec przejścia księżyca o 22^h53^m, cienia o 23^h50^m.

8^d

Wieczorem księżyc 1 Jowisza ukryty jest za tarczą planety, a o 20^h14^m kryje się za nią także księżyc 2; od tej chwili widoczne są w pobliżu Jowisza tylko księżyce 3 i 4 po obu stronach tarczy (księżyc 3 nieco bliżej brzegu tarczy). O 21^h1^m w pobliżu prawego brzegu tarczy (w lunecie odwracającej) pojawi się nagle z cienia planety księżyc 1.

10^d

Od 20^h13^m do 23^h14^m księżyc 3 Jowisza przechodzi na tle tarczy planety i jest niewidoczny; cień tego księżyca rozpocznie swoje przejście dopiero o 24^h13^m.

12^d7^h

Maksimum aktywności roju Perseidów. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza i ma współrzędne: rekt. 3^h4^m, dekl. +58°. Wprawdzie maksimum przypada już rano, ale przed wschodem Słońca powinniśmy zaobserwować spadek do 60 meteorów w ciągu godziny, a wśród nich także jasne i rozpadające się meteory. Warunki obserwacji są w tym roku bardzo dobre.

14^d

O 1^h Uran w złączeniu z Księżycem w odległości 6°. O 13^h Neptun nieruchomy w rektascensji. Wieczorem obserwujemy początek przejścia 1 księżyca (o 22^h28^m) i jego cienia (o 23^h31^m) na tle tarczy Jowisza.

15^d

Księżyc 1 Jowisza ukryty jest w cieniu planety, a księżyc 2 zbliża się do brzegu tarczy. O 22^h39^m obserwujemy początek zakrycia księżyca 2, a o 22^h56^m koniec zaćmienia księżyca 1.

17^d

O 8^h Merkury nieruchomy w rektascensji. O 21^h Neptun w złączeniu z Księżycem w odległości 6°. Do 21^h57^m na tarczy Jowisza widoczny jest cień jego 2 księżyca.

18^d8^h

Bliskie złączenie Księżyca z Antaresem. Zakrycie gwiazdy przez tarczę Księżyca widoczne będzie w Azji i na Pacyfiku.

19^d23^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odległości 2°.

21^d

Księżyc 3 Jowisza ukryty jest w cieniu planety. O 21^h14^m obserwujemy koniec zaćmienia; księżyc ten ukaże się w odległości większej niż średnica tarczy planety od jej prawego brzegu (w lunecie odwracającej).

22^d

O 21^h28^m obserwujemy początek zakrycia 1 księżyca Jowisza.

23^d2^h

Słońce wstępuje w znak Panny; jego długość ekliptyczna wynosi wówczas 150°. Wieczorem 1 księżyc Jowisza wraz ze swym cieniem wędruje po tarczy planety; obserwujemy początek przejścia: księżyca o 21^h0^m, cienia o 22^h9^m.

24^d

Do 22^h13^m księżyc 2 Jowisza przechodzi na tle tarczy planety i jest niewidoczny, natomiast od 21^h49^m widoczny jest jego cień.

25^d

O 9^h Jowisz nieruchomy w rektascensji. O 16^h Merkury w największym zachodnim odchyleniu od Słońca (18°).

27^d

O 3^h Wenus w największym zachodnim odchyleniu od Słońca (w odległości 46°).

30^d

Obserwujemy początek przejścia 1 księżyca i jego cienia na tle tarczy Jowisza. Księżyc rozpoczyna przejście o 20^h37^m, a jego cień o 21^h50^m.

31^d

Księżyc 1 Jowisza ukryty jest w cieniu planety; o 21^h15^m obserwujemy koniec zaćmienia. Natomiast księżyc 2 zbliża się do brzegu tarczy i o 22^h0^m obserwujemy początek zakrycia.

Minima Algola (beta Perseusza): sierpień 3^d4^h40^m, 6^d1^h30^m, 8^d22^h25^m, 11^d19^h10^m, 23^d6^h25^m, 26^d3^h10^m, 28^d24^h0^m, 31^d20^h50^m.

Momenty wszystkich zjawisk podane są w czasie środkowo-europejskim.