XXVIII Kongres Astronautyczny
— Praga 1977

W dniach 25 września do 1 października 1977 r. obradował w Pradze XXVIII Kongres Astronautyczy.

Organizatorem Kongresu była Międzynarodowa Federacja Astronautyczna (International Astronautical Federation — IAF), założona w 1950 roku, licząca obecnie 58 towarzystw członkowskich z 36 krajów. Celem jej jest staranie o rozwój astronautyki dla celów pokojowych, wymiana informacji technicznych, stymulowanie społecznego zainteresowania lotami kosmicznymi, organizacja badań naukowych oraz organizacja międzynarodowych kongresów i konferencji o tematyce astronautycznej. Prezydentem jej jest M. Barrère (Francja).

Współorganizatorem Kongresu były:

Międzynarodowa Akademia Astronautyczna (International Academy of Astronautics — IAA) utworzona z inicjatywy IAF w 1960 r. Akademia posiada 513 członków i członków-korespondentów, indywidualnie wybranych spośród uczonych 30 krajów oraz 11 członków honorowych. Prezydentem jej jest C. S. Draper (USA). Działa poprzez trzy sekcje:

— Nauk podstawowych — przewodniczący M. Nicolet (Belgia),

— Nauk inżynieryjnych — przewodniczący R. Pešek (Czechosłowacja),

— Nauk biologicznych — przewodniczący R. K. Andjus (Jugosławia).

Akademia organizuje sympozja i kolokwia w ramach kongresów IAF, jak również i poza nimi, publikuje „Acta Astronautica” oraz wydaje „Wielojęzyczny Dykcjonarz Astronautyczny” w siedmiu językach. Aktualnie wiadomości o pracy Akademii przynosi coroczny „Raport Prezydenta IAA”.

Międzynarodowy Instytut Prawa Kosmicznego (International Institute of Space Law — IISL) utworzony w 1958 r. W skład jego wchodzą indywidualnie wybrani członkowie spośród uczonych i praktyków 48 krajów. W latach 1964–1973 IISL organizuje sympozja, kolokwia, konferencje międzynarodowe oraz współpracuje z ONZ w zakresie prawnym. Prezesem IISL jest E. Pépin (Francja).

Ponadto: Międzynarodowy Koimitet Programowy XXVIII Kongresu IAF pod przewodnictwem G. G. Czernego (ZSRR), Czechosłowacki Komitet Organizacyjny pod przewodnictwem R. Pešeka, Czechosłowacki Komitet Honorowy pod przewodnictwem M. Lučana; Kongres odbył się pod protektoratem Premiera Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej L. Štrougala.

W Kongresie uczestniczyło według listy zgłoszeń (stan na dzień 15 IX 1977) 1020 osób z 38 krajów. Potem, przy rozpoczęciu obrad, liczba ta jeszcze wzrosła. Najliczniejszymi delegacjami były: USA (201 osób), Czechosłowacji (215), ZSRR (135), Francji (100), RFN (87), NRD (42), Holandii (27); po kilkanaście osób liczyły delegacje Bułgarii, Węgier, Włoch, Japonii, Polski, Hiszpanii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, po kilka osób — Argentyny, Australii, Austrii, Belgii, Kanady, Egiptu, Finlandii, Grecji, Indonezji, Meksyku, Norwegii, Rumunii, Jugosławii, Chin Ludowych i ONZ; po jednej osobie z: Brazylii, Danii, Izraela, Cejlonu, Turcji i Libanu. Ten skład osobowy Kongresu najlepiej świadczy o coraz szerszym zainteresowaniu astronautyką na świecie.

Kongresu został otwarty w poniedziałek 26 września w Pałacu Zjazdowym w Parku Fučíka w Pradze-Holešovicach, tutaj też odbyła się sesja publiczna. Obrady pozostałych sesji i ceremonia zamknięcia — odbyły się w salach hotelu „International” w Pradze-Dejvicach. Tematem Kongresu było: Wykorzys­ta­nie Kosmosu — dziś i jutro.

Problematykę 49 sesji można podzielić na cztery zasadnicze działy:

Zagadnienia techniczne: podstawy przemysłu w Kosmosie, satelity telekomunikacyjne, badawcze statki kosmiczne, system balonów-barek atmosferycznych, napędy, materiały i struktury, ratownictwo i bezpieczeństwo w Kosmosie, możliwości współdziałania statków kosmicznych, nadzór eksperymentów w Kosmosie, eksploracja Kosmosu — razem 23 sesje.

Zagadnienia astronomiczne i geofizyczne: bezzałogowe badania Systemu Słonecznego, dynamika Ziemi i oceanów, obserwacje Ziemi z Kosmosu, obserwacje w Kosmosie, astrodymamika oraz pierwsze sympozjum przestrzeni relatywistycznej — razem 12 sesji.

Zagadnienia prawne: prawo kosmiczne i międzynarodowa współpraca w Kosmosie — razem 5 sesji.

Tematy różne: bioastronautyka, koszty i ekonomika badań kosmicznych, historia astronautyki, możliwości kontaktu z pozaziemskimi cywilizacjami oraz ogólno-astronautyczna konferencja studencka — razem 9 sesji.

Moim zdaniem cztery tematy były najbardziej interesujące na Kongresie:

Satelity telekomunikacyjne. Już dzisiaj — pod koniec drugiego dziesięciolecia ery kosmicznej — istnieje Światowy System Praktycznych Satelitów Telekomunikacyjnych (The Global Commercial Communications Satellite System), który zrzesza 94 członków-krajów, dysponuje w Kosmosie 5 satelitami przekaźnikowymi i 3 — rezerwowymi, oraz 157 stacjami nadawczo-odbiorczymi na Ziemi (31 XII 1976). COMSAT służy celom służby zdrowia, łączności telekomunikacyjnej: na ziemi, w powietrzu i na morzu, prognozowaniu pogody i wielu innym. Jest bardzo opłacalnym przedsięwzięciem handlowym i niezmiernie użytecznym dla m. in. ratowania życia ludzkiego. Została wysunięta propozycja połączenia systemu COMSAT z systemem telekomunikacji satelitarnej ZSRR w jeden system światowy. Otworzyłoby to nowy rozdział współpracy międzynarodowej w Kosmosie.

Prom Kosmiczny zbudowany przez USA a mający służyć do wielokrotnego (ok. 100 razy) transportu z Ziemi na orbitę wokółziemską z orbity na Ziemię, z jednej stacji kosmicznej do drugiej — ludzi i materiałów, przeszedł już pierwszą fazę prób. Prom ten, zwany „Enterprise”, waży 75 ton, ma długość 37 metrów, jest wyposażony w dwa silniki rakietowe na paliwo stałe oraz trzy silniki główne; startuje na wysokości 7200 metrów z pokładu odrzutowca Boeing 747 lecącego z szybkością 700 km/godz. Jest zdolny wnieść na orbitę subkosmiczną teleskop o średnicy 2,4 m, przy pomocy którego astronomowie będą mogli sięgnąć w Kosmos 10 razy dalej niż z któregokolwiek z obserwatoriów ziemskich. Prom ten wejdzie do regularnej eksploatacji od 1980 roku i stanowi dalszy, bardzo istotny krok w podboju Kosmosu.

Loty załogowe z udziałem kosmonautów czechosłowackich, polskich, niemieckich (NRD), węgierskich i bułgarskich w radzieckich statkach kosmicznych oraz zachodnioeuropejskich (np. francuskich) w statkach amerykańskich. Tak więc na progu trzeciego dziesięciolecia ery kosmicznej polecą w Kosmos przedstawiciele państw średnich, co oznacza dobrowolną, humanistyczną rezygnację z monopolu kosmicznego przez dwa supermocarstwa.

Wreszcie dużą rewelacją było wystąpienie J. S. Szkłowskiego (ZSSR), który w dniu 27 września stwierdził w obszernym wystąpieniu, że w naszej Galaktyce istnieje z całą pewnością tylko jedna cywilizacja naukowo-techniczna — to jest nasza. Stwierdził też, że Związek Radziecki nie będzie dalej łożył środków na badania w zakresie CETI, gdyż z góry już wiadomo, że nie przyniosą one żadnego rezultatu. Jest to więc zupełnie odmienne stanowisko od tego, jakie leader badań CETI zajmował przed kilku laty; twierdził on wtedy, że w naszej Galaktyce istnieje ponad tysiąc cywilizacji naukowo-technicznych, zdolnych do skomunikowania się z nami. Trzeba powiedzieć, że tym twierdzeniem, zresztą bardzo realistycznym, zepsuł humory entuzjastom CETIologom.

Naukowej pracy Kongresu towarzyszył szereg imprez. Wymienić tu należy raut inauguracyjny w salach gmachu MSZ na Hradčanach w dniu otwarcia Kongresu, koncert symfoniczny w Śmietanowej Sali Gmachu Municypialnego, spektakl teatru „Laterna Magica”, wspólna kolacja w hotelu „International” z programem rozrywkowym. W środę 28 września odbyła się wielka wycieczka autokarowa (13 autobusów ČSAD) do Obserwatorium Astronomicznego w Ondřejowie — 45 km od Pragi w masywie wzgórz Pečny. W tym samym dniu odbyła się równolegle wycieczka do stacji satelitarnej poza Pragą.

Osobno zorganizowany „program dla pań” w kolejne dni obejmował: autobusową wycieczkę po Pradze, zwiedzenie wystawy „Jablonexu”, spektakl w Teatrze Muzycznym, przejażdżkę statkiem po Wełtawie. Uczestnicy Kongresu mogli też wziąć udział w wycieczkach: półdniowej do Zamku Karlstein lub do Kutnej Hory, całodziennej do Karlovych Varów lub na trasie Hluboká — České Budějovice — Tabor albo dwudniowej do sudeckich rejonów Czech.

Organizatorom Kongresu należą się wyrazy najwyższego uznania, bowiem impreza była bezbłędna i dobrze przyczyniła się sprawie rozwoju — nie tylko astronautyki — ale i przyjaznych stosunków międzynarodowych.

Spośród członków naszego Towarzystwa (PTMA) udział w Kongresie wzięli: dr inż. Stanisław Czareński, Adam Giedrys, Zbigniew Paprotny i ja. Należy złożyć szczególne podziękowanie p. Dr Vlastimilowi Liebl'owi z Instytutu Mikrobiologii ČS Akademii Nauk wraz z Rodziną za serdeczne zajęcie się polską delegacją. Równie serdeczne podziękowanie należy złożyć p. Inż. Marcelowi Grünowi, który umożliwił nam zwiedzenie Planetarium w Parku Fučika i udzielił wyczerpujących objaśnień na temat urządzeń i metodyki pracy Planetarium.