Jedną z największych sensacji astronomicznych ostatnich lat było odkrycie w 1979 roku obiektu, któremu nadano nazwę soczewki grawitacyjnej. Historię tego odkrycia, potwierdzonego obserwacjami z 1980 roku, omawia dr Krzysztof Górski, ilustrując opis zdjęciami na trzeciej stronie okładki.
Wstępujemy w okres obchodów 300. rocznicy śmierci gdańskiego astronoma Jana Heweliusza (1611–1687). Tematowi temu poświęcamy artykuł prof. dr. hab. Wacława Odyńca (Uniwersytet Gdański), zawierający tekst wykładu wygłoszonego podczas konferencji prezesów oddziałów PTMA w czerwcu 1980 roku.
Członków PTMA oraz prenumeratorów naszego pisma przepraszamy za opóźnienia w druku i wysyłce, które nastąpiły z przyczyn niezależnych od Towarzystwa i redakcji. Ich dotkliwość staramy się zrekompensować doborem ilustracji na okładkach, otrzymanych tuż przed oddaniem numeru do druku.
wersja pdf (w przygotowaniu)
| ROK LII | MAJ 1981 | Nr 5 |
- Krzysztof Górski — Soczewki grawitacyjne we Wszechświecie. ➟
- Wacław Odyniec — Jan Heweliusz Gdańszczanin. ➟
- Kronika: Supermasywny obiekt w centrum Wielkiego Obłoku Magellana ➟ — Pulsary w układach podwójnych ➟ — Gwiazdy centralne mgławic planetarnych ➟ — Niezerowa masa neutrino? ➟ — Wyładowania w atmosferze Wenus. ➟
- Obserwacje: Nowa dostrzegalnie astronomiczna ➟ — Komunikat Centralnej Sekcji Obserwatorów Słońca nr 12/80 ➟ — Raport XII 1980 o radiowym promieniowaniu Słońca. ➟
- Konferencje i zjazdy: Konferencja prezesów Oddziałów PTMA. ➟
- Kronika PTMA: I Seminarium Sekcji Historii Astronomii. ➟
- Nowości wydawnicze. ➟
- Kalendarzyk Astronomiczny. ➟
Pierwsza strona okładki:
Zdjęcia pierścienia Saturna wykonane za pomocą Voyagera 1 13 listopada 1980 roku.
Druga strona okładki:
Najbardziej zewnętrzny pierścień F Saturna odsłania skomplikowaną strukturę na zdjęciu Voyagera 1 wykonanym z odległości około 750 tys. km. Dwa wąskie jakby splecione pierścienie mają szerokość około 35 km.
Trzecia strona okładki:
U góry — QO 0957 + 561 A, B — elektronicznie przetworzony obraz kwazara uzyskany w Obserwatorium Mauna Kea na Hawajach. Zdjęcie lewe — obydwa kwazary, jaśniejszy wyżej. Zdjęcie prawe — ten sam obraz ze sztucznie usuniętym kwazarem B, wyraźnie widoczna u dołu galaktyka-soczewka.U dołu — PG 1115 + 080 A. B, C — potrójny kwazar (zdjęcie wykonane teleskopem wielozwierciadłowym), najprawdopodobniej drugi przypadek działającej soczewki grawitacyjnej.
Czwarta strona okładki:
Popiersie Jana Heweliusza dłuta Andrzeja Le Bruna w Sali Rycerskiej Zamku Królewskiego w Warszawie.Fot. Bolesław Schlossberger podczas ekspozycji w Muzeum Narodowym we Wrocławiu w czerwcu 1980 r.
