Budowa szkolnego obserwatorium astronomicznego w Warszawie

Mieszkańców Mokotowa oraz spacerujących wzdłuż południowej części Alei Niepodległości intryguje duża kopuła wieńcząca szczyt sześciopiętrowego budynku przy zbiegu Alei z ul. Naruszewicza, budynku internatu przy LIII Liceum Ogólnokształcącego Stowarzyszenia „PAX” pod wezwaniem św. Augustyna. Będzie tu obserwatorium astronomiczne przeznaczone do zajęć dydaktycznych uczniów Liceum oraz dla zaawansowanych obserwatorów-miłośników stowarzyszonych w PTMA — dla prac naukowych, głównie dla prac prowadzonych przez Sekcję Obserwacyjną Oddziału Warszawskiego.

Obserwatorium wyposażone będzie w instrumenty Warszawskiego Oddziału PTMA. Głównym narzędziem będzie teleskop zwierciadlany o średnicy 500 mm, którego budowa kontynuowana jest od kilku lat w Sekcji Instrumentalnej Oddziału. Bliższe szczegóły dotyczące tego narzędzia podał p. Lucjan Newelski w nr 9 „Uranii” z 1974 r. (str. 277), tu zaznaczymy jedynie, że przewidziany jest podwójny układ optyczny Newtona (długość ogniskowa 1,7 m) i Cassegraina (ogniskowa 7,0 m), montaż paralaktyczny typu widłowego z mechanizmem zegarowym. Do dyspozycji jest także teleskop o średnicy 350 mm — dar Stołecznego Komitetu Obchodów 500 Rocznicy Urodzin Kopernika („Urania” nr 2 z 1974 r.).

Sama kopuła ma średnicę 4,5 metra. Wykonana jest z żywicy poliestrowej zbrojonej włóknem szklanym i osadzona jest na przygotowanym na dachu budynku cokole (rotunda). Ilustracja na pierwszej stronie okładki przedstawia niezwykłą operację, jaką przeprowadzono w dniu 21 października 1976 r. Dokonała jej ekipa Przedsiębiorstwa Produkcji i Montażu Urządzeń Instalacyjnych i Konstrukcji Budowlanych INSTAL (dział robót montażowo-śmigłowcowych z Nasielska). Polegała na manewrze nałożenia kopuły na dachu budynku Liceum.

Przeniesienie kopuły spoza Warszawy zabrało helikopterowi niecały kwadrans. Gdyby użyć metod tradycyjnych, trzeba by — z uwagi na 4,5-metrową średnicę czaszy — zamykać ruch kołowy na poszczególnych odcinkach; wydłużyłoby to czas transportu do kilkunastu godzin. Trwająca zaledwie parę minut główna faza operacji — nałożenia kopuły na obserwatorium — była popisem mistrzowskiej precyzji załogi śmigłowca: kpt. Adama Szymanika i operatora dźwigu pokładowego Adama Flisa. Ważąca ok. 1 tony kopuła osiadła na przygotowanym cokole.