Czy na pewno „Kappa Cygnidy”?

Wprawdzie głównym tematem turnusu szkoleniowo-obserwacyjnego w tym roku1 w Niepołomicach były gwiazdy zmienne, których obserwacje dostarczyły wielu przyjemnych wrażeń, jednak najwięcej satysfakcji doświadczyli ci, którzy zajęli się obserwacjami meteorów. Zaczęło się od niespodzianki: podczas pierwszej nocy, kiedy to zajęliśmy się odnajdywaniem najciekawszych obiektów na niebie i wyznaczaniem zasięgu instrumentów, zauważyliśmy dość częste przeloty meteorów. Ktoś stwierdził, że to Perseidy. Stwierdzenie to jednak szybko upadło ze względu na datę pojawienia się tego roju. To nas zaintrygowało. Postanowiliśmy rój zidentyfikować. Należało przede wszystkim odszukać konstelacje, z której one pochodzą. Już pierwsze obserwacje wskazały na gwiazdozbiór Łabędzia.

Przewertowaliśmy dostępną nam literaturę fachową — i nie znaleźliśmy żadnego radiantu w tej konstelacji. Czyżby odkrycie nowego radiantu? — pytanie to spowodowało, że z jeszcze większą uwagą zajęliśmy się tym tajemniczym rojem. Obserwacje prowadziliśmy przez cztery noce pod rząd. Ale o nich później, ponieważ podczas pobytu w Krakowie zwiedziliśmy Obserwatorium Astronomiczne U.J. i dzięki uprzejmości p. Doc. Kazimierza Kordylewskiego, który oprowadzał nas po Obserwatorium, uzyskaliśmy cenne informacje. Okazało się, że z konstelacji Łabędzia lecą w sierpniu „Kappa Cygnidy” (κ Cyg).

Oto informacje dotyczące tego roju wg „The Handbook of the British Astronomical Association” (1971):

okres występowania: maksimum: natężenie: współrzędne radiantu: cecha charakterystyczna: długość Słońca:

18–22 sierpnia VIII.20d,00 8 met./h α = 19h20m, δ = +55° eksplodujące 147°.

Mieliśmy więc już pewne pojęcie o „naszych” meteorach.

A kiedy skończyliśmy obserwacje — pozostało najważniejsze: ich opracowanie i wyznaczenie radiantu. Podaję poniżej tabelkę, zawierającą zestawienie wyników:

Sierpień 1941	Pocz. i koniec obserwacji	Zaobserwowano meteorów		Uwagi
		ogółem	średnio na h
17/18	22h 27m 00s  1  40    37	44	13	3 długie ślady
18/19	21   21   58   1  18    50	60	15 (max.)	15 średnich śladów, 4 smugi, 1 met. pulsujący
19/20	21   21   31   0   35   12	36	11	7 średnich śladów, 4 smugi
20/21	21   28   51  23   40   37	12	5	4 ślady

W ciągu czterech nocy zaobserwowano kilka bolidów

Konfrontując wyniki naszych obserwacji z podanymi wyżej informacjami z „Handbook”, zauważyć należy kilka niezgodności:

1. niezgodność daty maksimum,
2. większa liczba przelotów na godzinę,
3. brak meteorów eksplodujących.
4. radiant ulegał przemieszczeniu w obrębie gwiazdozbioru Cygnus (α,δ): (32°,20^h42^m), (34°,20^h42^m) — maximum roju, (38°,20^h20^m), (41°,20^h28^m).

W związku z tym nasuwa się pytanie: czy były to na pewno „Kappa Cygnidy”? Może ktoś z Czytelników zaobserwował w tym czasie meteory. Jeżeli tak, to bardzo proszę o przesłanie Swoich obserwacji na moje nazwisko pod adresem Oddziału Wrocławskiego PTMA.

Serdecznie dziękuję Instruktorom turnusu: p. Helenie Hankiewicz i p. Włodzimierzowi Augustynkowi za Ich porady i konsultacje. Dziękuję również moim Współpracownikom: Markowi Poloczkowi z Opola, Markowi Bonenbergowi z Krakowa i Jurkowi Cieślakowi z Gdańska, którzy ofiarnie trwali na swoich stanowiskach, dzięki czemu wszyscy razem zarejestrowaliśmy 152 przeloty meteorów.