Przemówienie Prezesa Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii Michała Odlanickiego-Poczobutta podczas otwarcia XXIII Zjazdu PTA

Panie Przewodniczący Zjazdu,
Panie, Panowie,

zabierając głos w imieniu Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, a także Komitetu Geodezji Polskiej Akademii Nauk, któremu przewodniczę, pragnę przede wszystkim podziękować za zaproszenie na XXIII Zjazd Polskiego Towarzystwa Astronomicznego i wyrazić Uczestnikom Zjazdu serdeczne słowa powitania.

Działalnością Polskiego Towarzystwa Astronomicznego jest żywo zainteresowany Komitet Geodezji PAN, a zwłaszcza jego Sekcja Sieci Geodezyjnych pracująca pod przewodnictwem prof. Włodzimierza Barana i Sekcja Dynamiki Ziemi, którą kieruje prof. Barbara Kołaczek.

W szczególnie wdzięcznej pamięci zachowujemy zasługi dla rozwoju geodezji astronomów-geodetów profesorów Tadeusza Banachiewicza, Lucjana Grabowskiego, Felicjana Kępińskiego, Jana Krassowskiego, Wiesława Opalskiego, Józefa Witkowskiego i innych.

Prof. Banachiewicz w okresie międzywojennym reprezentował polską geodezję wspólnie z prof. Edwardem Warchałowskim i prof. Kasprem Weiglem w Bałtyckiej Komisji Geodezyjnej i w Międzynarodowej Unii Geodezyjno-Geofizycznej. Przedstawiał prace geodezyjne w Polskiej Akademii Umiejętności do 1951 roku, a następnie przewodniczył Komitetowi Narodowemu Geodezji i Geofizyki i był czynnym członkiem Komitetu Geodezji w Polskiej Akademii Nauk. W 1945 roku zorganizował Katedrę Astronomii i Geodezji Wyższej na Oddziale Geodezyjnym Wydziałów Politechnicznych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie i kierował nią do 1951 roku.

Prof. Grabowski i prof. Kępiński byli organizatorami i wieloletnimi zasłużonymi kierownikami ośrodków naukowo-dydaktycznych astronomii geodezyjnej Politechniki Lwowskiej i Politechniki Warszawskiej. Następcą prof. Kępińskiego na Politechnice Warszawskiej był prof. Opalski. Prof. Krassowski pracował przed wojną w Wojskowym Instytucie Geograficznym, a po wojnie w Geodezyjnym Instytucie Naukowo-Badawczym. Był członkiem Państwowej Rady Mierniczej (obecnie działającej jako Rada Geodezyjna i Kartograficzna) i jej Komisji Pomiarów Podstawowych.

Prof. Witkowski wniósł istotny wkład do rozwoju prac Komitetu Geodezji PAN jako jego wieloletni członek i opiekun naukowy geodezji w Polskiej Akademii Nauk. W ostatnim okresie czynny udział w pracach Komitetu Geodezji PAN brał prof. Hieronim Hurnik w charakterze członka Komitetu.

Dla Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii udział w każdym zjeździe Polskiego Towarzystwa Astronomicznego jest bardzo interesujący i cenny, bowiem tutaj widzimy jedno z podstawowych źródeł informacji o najnowszych osiągnięciach astronomicznych, których popularyzacja wśród blisko 4000 naszych członków w 25 oddziałach regionalnych, a także w społeczeństwie, zwłaszcza wśród młodzieży, jest naszym ważnym obowiązkiem statutowym. Jesteśmy przekonani, że wyniki prac XXIII Zjazdu Astronomów będą wykorzystane przez Miłośników Astronomii w realizacji ich zadań nie tylko w dziedzinie popularyzacji astronomii, ale także w ramach ich własnej działalności obserwacyjnej i we własnych pracach badawczych.

Z kolei chciałbym podkreślić, że przyjechaliśmy na Zjazd Polskiego Towarzystwa Astronomicznego, aby wspólnie uczcić pamięć Jana Heweliusza w roku poświęconym złożeniu hołdu dziełu Jego życia astronomicznego. Był On wielkim astronomem, był miłośnikiem astronomii. Niech wspaniała postać Heweliusza będzie symbolem bliskiej współpracy, wzorem więzi i jedności astronomów i miłośników astronomii.

Przed kilku laty ustanowiono nagrodę imienia profesora Włodzimierza Zonna za osiągnięcia w dziedzinie popularyzacji astronomii. Nagrodę tę przyznaje Polskie Towarzystwo Astronomiczne przy współudziale Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Pragnę przekazać w imieniu naszego Towarzystwa serdeczne gratulacje i najlepsze życzenia dalszych osiągnięć Laureatowi tegorocznej nagrody, która zostanie Mu wręczona podczas obecnego Zjazdu.

Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii bierze czynny udział w pracach Komitetu Organizacyjnego Obchodów Pięćsetnej Rocznicy Studiów Mikołaja Kopernika w Krakowie. Oprócz uroczystości, które odbędą się w latach 1991–1995 program prac Komitetu Organizacyjnego obejmuje budowę Copernicanum — ośrodka wiedzy o Wszechświecie w zabytkowej budowli fortu na Krzemionkach na wzgórzu Św. Benedykta w Krakowie oraz odbudowę spalonego przez hitlerowców Obserwatorium Profesora Banachiewicza na Lubomirze jako filii Copernicanum. Przewidujemy, że ten Jubileusz będzie uroczystością o charakterze ogólnokrajowym i międzynarodowym. Stanowić on będzie okazję do dalszego rozszerzenia i pogłębienia współpracy naszych towarzystw. Przedstawiając zarys programu Jubileuszu Studiów Kopernika proszę o poparcie go w uchwałach obecnego Zjazdu Astronomów.

Pan Prezes Stodółkiewicz w zaproszeniu Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii na XXIII Zjazd Polskiego Towarzystwa Astronomicznego podkreślił, że przyjazd Miłośników Astronomii na Zjazd Astronomów będzie „podtrzymaniem wieloletniej już tradycji współpracy, która zawiązała się między naszymi Towarzystwami”. W duchu dalszego rozwoju tej współpracy pragnę, Panie Prezesie Towarzystwa Astronomicznego, Panie Przewodniczący Zjazdu, Panie i Panowie, wyrazić Uczestnikom Zjazdu serdeczne życzenia owocnych dyskusji i wymiany doświadczeń.

Pragnę zwrócić się do Uczestników Zjazdu i do wszystkich Astronomów z prośbą o dalszą współpracę i życzliwą pomoc w realizacji zadań Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii i Komitetu Geodezji Polskiej Akademii Nauk.