Wiesław Stachlewski, Adam Zubek: Satelitarne badania Ziemi — Państwowe Wydawnictwo Naukowe, „Biblioteka Problemów”, t. 283, Warszawa 1985. Nakład 5250 egz., stron 228, rysunków 45, fotografii (poza tekstem) 19, cena zł 200,–.
Ukazała się oto pierwsza polska publikacja popularnonaukowa poświęcona satelitarnym badaniom naszej planety, czyli praktycznym korzyściom z astronautyki pozwalającej w danym przypadku na podjęcie obserwacji Ziemi z „zewnątrz”, z kosmosu — a więc w podobny sposób, w jaki od ćwierćwiecza prowadzi się pośrednią eksplorację innych planet i księżyców Układu Słonecznego.
Autorzy postarali się o nakreślenie całościowej wizji okresu badań Ziemi z przestrzeni kosmicznej nazywając go nową epoką odkryć geograficznych, chociaż zakres tych badań jest obszerniejszy. Prowadzone z platform kosmicznych obserwacje pozwoliły na globalne spojrzenie na naszą planetę dając jakościowo nowy obraz zjawisk i procesów rozgrywających się w atmosferze, na powierzchni, a nawet wewnątrz Ziemi. Trudno jest określić, w jakiej dziedzinie nauk o Ziemi teledetekcyjne metody satelitarne okazały się najbardziej owocne. Śledzenie ruchów orbitalnych sztucznych satelitów, zwłaszcza za pomocą laserów, pozwoliło o wiele lepiej niż dotychczas (tj. metodami klasycznymi) poznać kształt i figurę Ziemi. Satelity meteorologiczne (niskopułapowe i geostacjonarne) umożliwiają dokładniejsze prognozowanie pogody, jak również lepsze zrozumienie procesów zachodzących w atmosferze Ziemi. Te badania, łącznie z oceanograficznymi (prowadzonymi również z satelitów), wybitnie sprzyjają rozwojowi klimatologii. Nieocenione usługi oddają tzw. satelity środowiskowe pozwalające śledzić (lokalnie oraz globalnie), różnorodne zanieczyszczenia naturalnego środowiska — ich rozmieszczenie, natężenie i rozprzestrzenianie się w atmosferze, hydrosferze i na powierzchni lądów. Jednak najbardziej nieoczekiwanym sukcesem teledetekcji satelitarnej okazała się możliwość spojrzenia z orbity w głąb Ziemi. Na obrazach i zdjęciach satelitarnych ujawniły się struktury — tzw. lineamenty i anomalie koliste — nie dające się rozpoznać w trakcie badań in situ, czyli prowadzonych na powierzchni Ziemi klasycznymi metodami geologicznymi. Wiele spośród tych nowoodkrytych struktur dało się przyporządkować formacjom geologicznym, w tym również złożom rozmaitych surowców. Niektóre z anomalii kolistych udało się zidentyfikować jako stare i zatarte kratery pometeorytowe! Inne zmiany fototonu świadczą często nie tylko o występowaniu pewnych struktur powierzchniowych, lecz również o położonych na głębokości do kilkuset metrów — stąd właśnie tak wielkie znaczenie mają badania satelitarne dla geologii. Nie mniej ważne okazały się metody satelitarne w gleboznawstwie, rolnictwie i leśnictwie — dość wspomnieć, że dzięki wielospektralnym obrazom i zdjęciom satelitarnym możliwe stało się dokładne prognozowanie zbiorów w różnych częściach świata.
Pisząc o udziale Polski w interpretacji wielospektralnych obrazów satelitarnych Autorzy ograniczają się w zasadzie do wymienienia ośrodków warszawskich, podczas gdy tematyką tą zajmują się również inne instytucje naukowo-badawcze w kraju. Nie zapomnieli co prawda o Krakowie, gdzie od dwudziestu lat funkcjonuje w Oddziale IMGW stacja odbioru obrazów z satelitów meteorologicznych, lecz nie bardzo jest wiadomo, dlaczego Autorzy nie zwrócili się wprost do tego ośrodka po dane oraz materiał ilustracyjny — prezentowane zdjęcia (Fot. 6 i 7) nie są już aktualne!
Satelitarne badania Ziemi pozwalają również uzmysłowić sobie z całą wyrazistością, że Ziemia jest jedną z planet Układu Słonecznego i w pewnych okolicznościach może być traktowana jako obiekt astronomiczny.