Zakrycia gwiazd przez Księżyc widoczne w Polsce w I połowie 1984 roku

Wzorem lat ubiegłych, publikujemy wykaz zakryć gwiazd przez Księżyc, które mogą być obserwowane w Polsce. Dane przedstawione w niniejszym numerze obejmują pierwszą połowę 1984 roku. Wykaz został opracowany tym razem na podstawie materiałów, przesłanych dla Sekcji Obserwacji Pozycji i Zakryć PTMA przez International Lunar Occultation Centre (ILOC) z siedzibą w Tokio.

Dla szeregu miast Polski zostały obliczone momenty zakryć jaśniejszych gwiazd przez Księżyc oraz dodatkowo podane inne wielkości, umożliwiające zorientowanie się w okolicznościach występowania zjawisk. Gwiazdy zawarte w zestawieniach są umieszczone w katalogu gwiazd zodiakalnych (Zodiacal Catalogue) i ich zakrycia mogą być obserwowane nawet przez mniejsze teleskopy. Najsłabsze gwiazdy, ujęte w efemerydach, mają jasność +7^m,5. Momenty zjawisk są podane wówczas, gdy warunki do obserwacji są dla danego miasta korzystne (wysokość Księżyca nad horyzontem, jasność tła nieba, faza Księżyca). Odpowiednio dla tych warunków jest też wybierana jasność graniczna gwiazdy, której zakrycie i odkrycie może być obserwowane. Istotne jest też, czy zjawisko zachodzi przy ciemnym czy przy jasnym brzegu Księżyca. Jedynie dla jasnych planet zjawiska są podawane zawsze, niezależnie od okoliczności, chyba, że zachodzą bardzo blisko Słońca lub przy horyzoncie.

Szczegółowy system wyboru granicznej jasności gwiazd przedstawia się następująco:

Elongacja od Słońca	Jasność graniczna
0 – 15°	efemeryd nie podaje się
15 – 25	1m,9
25 –140	7  ,5
140 –155	6  ,5
155 –165	5  ,5
165 –180	3  ,0

Wysokość Słońca (zagłębienie pod horyzontem)	Jasność graniczna
	zakrycia	odkrycia
0 – 3°	3m,0	3m,0
3 – 6	6  ,0	3  ,0
6 – 9	7  ,5	6  ,0
9 –12	7  ,5	6  ,5
ponad 12	7  ,5	6  ,5

Zakrycia gwiazd przez Księżyc widoczne w Polsce w I półroczu 1984 r.
UT		Nazwa gwazdy	Nr ZC	Jasność	Zjawisko	P	T	Ak	Hk	HS	Faza Księżyca
I	6d16h	154 B. Cap	3202	6,m1	D.D.	30°	45°N	+40°	10°	-10°	11+%
	10 15	123 B. Cet	106	6, 8	D.D.	5	25  N	-10	40	-10	43+
	11 20	ν Psc	249	4, 7	D.D.	150	10  S	+65	25		54+
	11 20	ν Psc	249	4, 7	R.D.	155	5  S	+65	25		54+
	12 17	+9° 0313	352	7, 3 S	D.D.	75	85  N	0	50		63+
	12 18	ξ Ari	354	5, 5	D.D.	25	45  N	+20	45		64+
	12 19	+9° 0321	360	6, 8 W	D.D.	90	70  S	+40	45		64+
	14 19	43 Tau	614	5, 7	D.D.	35	45  N	0	60		82+
	20 19	42 Leo	1514	6, 1	R.D.	280	90  N	-100	15		92-
	21 00	46 Leo	1544	5, 7	R.D.	300	75  N	-25	50		91-
	24 05	65 Vir	1921	5, 9	R.D.	0	20  N	+25	30	-10	61+
	24 06	66 Vir	1924	5, 8	R.D.	340	40  N	+30	25	-5	61-
	25 01	96 Vir	2028	6, 5	D.D.	200	0  S	-45	15		51-
	25 02	96 Vir	2028	6, 5	R.D.	225	25  S	-40	20		51-
	25 06	ν Lib	2159	5, 3	R.D.	230	35  S	+5	20	-5	39-
II	12 16	121 Tau	839	5, 3	D.D.	0	0  N	-50	55	-10	75+
	12 18	+23° 1087	853	7, 0	D.D.	5	5  N	+5	60		76+
	13 02	412 B. Tau	898	6, 0	D.D.	50	50  N	+115	10		84+
	13 17	+24° 1343	1023	6, 5 S	D.D.	135	50  S	-65	50	-10	85+
	13 19	ε Gem	1030	3, 2 W	D.D.	20	15  N	-10	65		85+
	14 01	+24 1470	1058	7, 0	D.D.	85	75  N	+95	25		87+
	14 03	ω Gem	1070	5, 2	D.D.	150	40  S	+120	5		88+
	14 17	κ Gem	1170	3, 7 W	D.D.	15	0  N	-70	45		92+
	15 01	5 B. Cnc	1208	6, 4 W	D.D.	65	45  N	+85	35		94+
III	5 17	33 Cet	170	6, 2	D.D.	135	30  S	+75	15	-10	8+
	5 17	33 Cet	170	6, 2	R.D.	160	10  S	+80	10	-10	8+
	9 18	224 B. Tau	646	6, 1 W	D.D.	80	90  N	+50	50		40+
	9 18	219 B. Tau	642	6, 9	D.D.	10	20  N	+55	50		40+
	9 18	227 B. Tau	651	5, 9	D.D.	60	70  N	+65	45		40+
	11 19	+25° 1225	966	7, 2	D.D.	35	30  N	+55	55		61+
	11 21	34 B. Gem	977	6, 6	D.D.	60	60  N	+85	40		62+
	14 03	γ Cnc	1308	4, 7 S	D.D.	130	70  S	+120	5		84+
IV	6 19	+22° 0818	761	6, 7	D.D.	120	55  S	+90	30		25+
	8 18	+25 1542	1068	6, 9	D.D.	45	40  N	+80	50	-10	45+
	9 00	+24 1576	1097	6, 7	D.D.	110	75  S	+115	10		48+
	9 23	35 B. Cnc	1239	6, 4	D.D.	125	70  S	+105	15		59+
	12 18	+12 2284	1598	6, 4 S	D.D.	50	20  N	-35	45	-10	87+
	12 23	291 B. Leo	1612	7, 3	D.D.	140	70  S	+45	40		88+
	17 21	41 Lib	2233	5, 5	R.D.	280	90  S	-40	10		93+
	17 23	κ Lib	2241	5, 0 S	R.D.	275	85  S	-20	15		93+
V	4 18	399 B. Tau	880	7, 2	D.D.	85	90  N	+100	25	-10	13+
	4 19	132 Tau	882	5, 0	D.D.	110	65  S	+100	25	-10	13+
	5 22	37 Gem	1055	5, 8	D.D.	10	5  N	+120	10		23+
	6 19	+24 1777	1180	7, 1	D.D.	80	70  N	+80	40	-10	32+
	9 21	210 B. Leo	1569	6, 8	D.D.	90	65  N	+60	40		65+
	12 23	72 Vir	1937	6, 1 W	D.D.	95	65  N	+45	20		94+
VI	2 20	176 B. Gem	1155	6, 3	D.D.	125	60  S	+115	10	-10	12+
	5 20	46 Leo	1544	5, 7	D.D.	75	55  N	+80	25	-10	40+
	14 22	φ Sgr	2721	3, 3	R.D.	230	75  S	-25	10		98-
	16 23	56 B. Cap	3018	6, 3	R.D.	305	35  N	-30	10		94-

Oryginalne dane ILOC uzupełniono o informacje na temat gwiazd podwójnych (Roman Fangor), kąta pozycyjnego od terminatora oraz fazy Księżyca (Janusz Bańkowski) i wysokości Słońca (Marek Zawilski).

Momenty zjawisk dla Szczecina, Poznania, Wrocławia, Bydgoszczy, Łodzi, Krakowa, Warszawy, Krosna i Lublina
Data		Sz	Po	Wr	By	Łd	Kr	Wa	Ol	Ks	Lu
I	6  16	18 , 9	19 , 4	18 , 3	—	—	20 , 7	—	—	21 , 6	—
	10  15	55 , 5	51 , 1	47 , 5	53 , 1	49 , 6	45 , 6	51 , 0	54 , 7	45 , 6	49 , 4
	11  20	29 , 3	—	—	—	—	—	—	41 , 4	—	—
	11  20	—	—	—	—	—	—	—	44 , 9	—	—
	12  17	38 , 7	41 , 1	40 , 4	43 , 1	44 , 4	44 , 5	47 , 1	47 , 0	47 , 5	49 , 2
	12  18	37 , 6	36 , 7	34 , 1	39 , 0	37 , 4	34 , 9	39 , 5	42 , 0	36 , 1	39 , 3
	12  19	25 , 4	29 , 4	30 , 7	30 , 5	33 , 8	36 , 5	35 , 7	33 , 5	40 , 0	39 , 1
	14  19	18 , 7	18 , 1	15 , 4	20 , 7	19 , 2	16 , 5	21 , 8	24 , 5	18 , 1	21 , 7
	20  19	—	11 , 2	09 , 7	12 , 0	10 , 6	08 , 5	11 , 3	13 , 0	08 , 1	10 , 3
	21  00	02 , 9	05 , 9	06 , 6	06 , 8	09 , 2	10 , 6	10 , 8	09 , 2	13 , 2	13 , 3
	24  05	08 , 9	11,66	14 , 4	10 , 3	13 , 6	17 , 6	12 , 7	08 , 9	18 , 9	15 , 1
	24  06	05 , 0	—	—	—	—	—	—	—	—	—
	25  01	49 , 1	50 , 9	—	—	—	—	—	—	—	—
	25  02	01 , 5	02 , 5	—	10 , 0	07 , 8	—	14 , 3	17 , 7	—	14 , 8
	26  06	03 , 1	—	—	—	—	—	—	—	—	—
II	12  16	—	—	—	—	—	38 , 5	—-	—	35 , 7	44 , 5
	12  18	—	—	53 , 5	—	59 , 7	51 , 0	64 , 8	—	51 , 7	59 , 3
	13  02	22 , 7	—	—	—	—	—	—	—	—	—
	13  17	04 , 0	07 , 6	08 , 6	08 , 9	11 , 9	15 , 4	14 , 1	12 , 2	20 , 6	18 , 2
	13  19	—	37 , 2	29 , 4	—	35 , 7	28 , 9	40 , 6	—	30 , 3	37 , 4
	14  01	15 , 1	17 , 3	19 , 2	16 , 7	18 , 9	21 , 4	18 , 7	16 , 5	22 , 2	20 , 3
	14  03	31 , 8	32 , 1	34 , 6	29 , 8	31 , 3	34 , 3	29 , 2	26 , 8	—	29 , 8
	14  17	—	—	—	—	—	—	—	—	35 , 6	—
	15  01	02 , 5	05 , 6	06 , 8	06 , 0	08 , 4	10 , 3	09 , 5	07 , 8	12 , 2	11 , 6
III	5  17	—	24 , 5	32 , 8	22 , 4	30 , 5	—	29 , 3	21 , 9	—	38 , 6
	5  17	—	—	—	—	—	—	—	—	—	46 , 9
	9  17	57 , 4	60 , 9	62 , 0	62 , 0	64 , 7	66 , 8	66 , 4	64 , 8	69 , 6	69 , 1
	9  18	—	07 , 5	01 , 6	15 , 3	07 , 1	02 , 0	11 , 2	—	03 , 4	09 , 0
	9  18	43 , 7	46 , 4	46 , 9	47 , 7	49 , 5	50 , 6	51 , 2	50 , 4	52 , 9	53 , 1
	11  19	53 , 5	55 , 2	53 , 2	58 , 9	58 , 4	56 , 7	62 , 2	66 , 2	59 , 3	63 , 0
	11-21	41 , 7	44 , 6	45 , 7	45 , 3	47 , 5	49 , 1	48 , 7	47 , 4	51 , 0	50 , 6
	14  03	32 , 3	—	—	—	—	—	—	—	—	—
IV	6  19	14 , 6	17 , 9	21 , 3	16 , 5	20 , 1	24 , 5	19 , 4	15 , 7	25 , 7	21 , 9
	8  18	51 , 3	54 , 2	53 , 5	56 , 9	58 , 0	57 , 7	61 , 3	62 , 5	60 , 6	63 , 0
	9  00	08 , 4	—	—	—	—	—	—	—	—	—
	9  23	46 , 1	47 , 5	49 , 8	45 , 9	47 , 9	50 , 8	46 , 7	44 , 1	50 , 8	47 , 9
	12-18	—	35 , 6	31 , 4	42 , 1	38 , 7	34 , 0	45 , 4	—	36 , 8	44 , 4
	12  23	00 , 5	—	—	—	—	—	—	—	—	—
	17  21	—	—	—	—	—	—	—	—	33 , 6	36 , 0
	17  23	09 , 0	11 , 3	10 , 5	13 , 3	14 , 4	14 , 0	16 , 9	17 , 0	16 , 6	18 , 6
V	4  18	—	—	—	—	—	—	—	—	41 , 7	39 , 8
	4  19	05 , 0	07 , 2	09 , 8	05 , 8	08 , 4	11 , 7	07 , 5	04 , 6	12 , 2	09 , 2
	5  22	12 , 5	15 , 1	12 , 6	—	—	—	—	—	—	—
	6  19	—	21 , 5	23 , 1	21 , 6	24 , 3	26 , 8	25 , 2	23 , 0	28 , 6	27 , 4
	9  21	03 , 7	07 , 6	09 , 5	07 , 8	11 , 1	13 , 9	12 , 2	09 , 6	16 , 3	15 , 0
	12  23	31 , 5	35 , 4	37 , 3	35 , 6	39 , 0	41 , 9	40 , 1	37 , 3	44 , 3	42 , 9
VI	2  20	54 , 9	—	—	—	—	—	—	—	—	—
	5  20	36 , 5	39 , 7	41 , 6	39 , 5	42 , 4	45 , 0	42 , 9	40 , 5	46 , 7	45 , 2
	14  22	—	01 , 7	00 , 0	04 , 5	05 , 1	03 , 4	08 , 3	09 , 4	06 , 2	09 , 7
	16  23	—	—	—	—	—	—	—	—	24 , 1	—

OZNACZENIA:

D.D. — zakrycie przy ciemnym brzegu; R.D. — odkrycie przy ciemnym brzegu; W — gw. podwójna wizualnie; S — gwiazda podwójna spektroskopowo; P — kąt pozycyjny od bieguna; T — kąt pozycyjny od terminatora; A_k, H_k — azymut i wysokość Księżvca; H_S — wysokość słońca.

Wysokość gwiazdy nad horyzontem	Jasność graniczna
	zakrycia			odkrycia
poniżej 5°	efemeryd nie podaje się
5°–10°	przy ciemnym brzegu		7  ,5	6  ,5
ponad 10°	przy jasnym brzegu		3  ,0	efemeryd nie podaje się

Dokładniejsze efemerydy zakryć czynni obserwatorzy otrzymują za pośrednictwem Sekcji dla swojego miejsca obserwacji.