Lipiec 2011

W roku 2011 wystąpią cztery zaćmienia Słońca, wszystkie częściowe na całej Ziemi: 4 stycznia (widoczne w Europie, zachodniej Azji i północnej Afryce), 1 czerwca (widoczne w Ameryce Północnej i we wschodniej Azji), 1 lipca (widoczne w Afryce, południowej Azji i na Oceanie Indyjskim) oraz 25 listopada (widoczne w Australii, Antarktydzie i na Oceanie Indyjskim). Pierwsze z wymienionych zaćmień będzie widoczne w Polsce tuż po wschodzie Słońca, osiągając fazę aż 0,8. Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: całkowitego 15 czerwca, oraz całkowitego 10 grudnia. Obydwa zaćmienia widoczne będą w Polsce przy wschodzie Księżyca.

W 2011 roku do Słońca zbliży się 31 znanych komet, z których tylko dwie będzie można obserwować przez lornetki.

Data 2011		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
VII	1	-2,87	2,82	26,58
	3	-1,96	3,04	0,11
	5	-1,05	3,26	333,64
	7	-0,14	3,47	307,17
	9	0,76	3,68	280,70
	11	1,66	3,88	254,23
	13	2,56	4,09	227,76
	15	3,45	4,28	201,29
	17	4,33	4,47	174,83
	19	5,21	4,66	148,36
	21	6,07	4,84	121,90
	23	6,93	5,02	95,44
	25	7,78	5,19	68,98
	27	8,62	5,36	42,52
	29	9,44	5,52	16,07
VII	31	10,25	5,67	349,62
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 3d00h12m i 30d05h09m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W lipcu deklinacja Słońca z dnia na dzień maleje, w związku z czym dni są coraz krótsze. 4 lipca Ziemia znajdzie się w najdalszym od Słońca punkcie swojej orbity — w aphelium.

W Warszawie 1 lipca Słońce wschodzi o 2^h19^m, zachodzi o 19^h01^m, a 31 lipca wschodzi o 2^h54^m, zachodzi o 18^h29^m. W lipcu Słońce wstępuje w znak Lwa.

1 lipca wystąpi częściowe zaćmienie Słońca, niewidoczne w Polsce.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli na początku i pod koniec miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: nów 1^d08^h54^m, pierwsza kwadra 8^d06^h29^m, pełnia 15^d06^h40^m, ostatnia kwadra 23^d05^h02^m i ponownie nów 30^d18^h40^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 7 lipca o 14^h05^m, a w apogeum 21 lipca o 22^h48^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

W pierwszej połowie miesiąca wieczorem, bardzo nisko nad północno-zachodnim horyzontem widoczny będzie Merkury, jednak jego maksymalna wysokość, mierzona pod koniec zmierzchu cywilnego, wyniesie jedynie niecałe 3° co sprawi, że jego dostrzeżenie w blasku zorzy wieczornej przy jasności 0^m będzie praktycznie niemożliwe.

Wenus znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczna.

Nad ranem, coraz wyżej nad północno-wschodnim horyzontem, można odnaleźć Marsa, świecącego na tle gwiazdozbioru Byka z jasnością +1,4^m. Warunki obserwacji planety z dnia na dzień poprawiają się — o ile na początku lipca, na początku świtu cywilnego, można go dostrzec na wysokości 9° nad horyzontem, o tyle 31 lipca wysokość ta wyniesie już ponad 21° i obserwacje planety na tle zorzy wieczornej staną się możliwe.

Również nad ranem możemy obserwować Jowisza, świecącego w gwiazdozbiorze Ryb z jasnością –2,4^m. W ciągu miesiąca warunki obserwacji planety poprawiają się, jej wysokość nad południowo-wschodnim horyzontem zwiększa się od 21° do aż 42°.

Wieczorem w gwiazdozbiorze Panny znajdziemy Saturna, świecącego z jasnością +0,9^m. W ciągu miesiąca warunki widzialności planety znacznie się pogarszają — jej wysokość nad horyzontem, mierzona pod koniec zmierzchu cywilnego, zmniejsza się od 23° na początku lipca do 12° pod koniec miesiąca.

Uran i Neptun widoczne są w drugiej połowie nocy w odległości 34° od siebie, w gwiazdozbiorach odpowiednio Ryb i Wodnika.

Planeta karłowata (134340) Pluton widoczna jest wieczorem w gwiazdozbiorze Strzelca, jednakże jej jasność wynosi jedynie 14,2^m i do jej zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 20 cm:

10 VII: 18^h24,2^m, -18°51'; 20 VII: 18^h23,2^m, -18°53'; 30 VII: 18^h22,2^m, -18°55'.

Planeta karłowata (1) Ceres widoczna jest przez całą noc w gwiazdozbiorze Wieloryba jako „gwiazda” o jasności rosnącej od 8,7^m do 8,4^m:

10 VII: 0^h18,9^m, -11°27'; 20 VII: 0^h22,4^m, -11°51'; 30 VII: 0^h24,0^m, -12°28'.

W lipcu w pobliżu opozycji znajduje się jasna planetoida (jaśniejsza od 9,0^m):

(4) Vesta, (jasność od 6,1^m do 5,7^m): 10 VII: 21^h28,0^m, -19°33'; 20 VII: 21^h21,9^m, -20°50'; 30 VII: 21^h13,5^m, -22°21'.

Meteory

W drugiej połowie lipca można obserwować meteory z kompleksu Akwarydów/Kaprikornidów: Piscis Austrinidy (PAU) (22^h44^m, -30°), południowe delta Akwarydy (SDA) (22^h36^m, -16°) i alfa Kaprikornidy (CAP) (20^h28^m, -10°). Roje te składają się ze słabych, stosunkowo wolnych meteorów, chociaż w skład CAP wchodzą też niekiedy bardzo jasne i powolne (a więc efektowne) bolidy. Piscis Austrinidy są rojem bardzo słabo zbadanym o niskiej aktywności i wymagają obserwacji, z kolei południowe delta Akwarydy są jednym z najaktywniejszych rojów nieba południowego, natomiast aktywność alfa Kaprikornidów jest niska. Maksimum aktywności rojów przypada 28 lipca (PAU) oraz 30 lipca (SDA i CAP), toteż w ich obserwacjach nie będzie przeszkadzał Księżyc w nowiu.

∗ ∗ ∗

1^d

Rys. 5 Schemat częściowego zaćmienia Słońca w dniu 1 lipca 2011 [wg F. Espenak, NASA/GSFC].

Częściowe zaćmienie Słońca. Cień Księżyca przechodzi pod południowymi obszarami biegunowymi Ziemi. Zaćmienie widoczne będzie na Oceanie Antarktycznym na południe od Afryki. Faza maksymalna równa 0,0971 nastąpi o godzinie 8^h38^m22,7^s i będzie widoczna u wybrzeży Antarktydy w punkcie o współrzędnych φ = 64°26'S, λ = 25°42'E. Geocentryczne złączenie Słońca i Księżyca w rektascensji nastąpi 1 lipca 2011 o godzinie 8^h53^m54,2^s. W Polsce zaćmienie niewidoczne.

2^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

3^d

Rys. 6 Mapa gwiazdozbioru Wieloryba do obserwacji gwiazdy zmiennej U Cet (2^h33^m43,7^s, -13°08'54''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa U Cet (miryda) (2^h33,7^m, -13°09') osiąga maksimum jasności (7,5^m).

3^d00^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 6°.

4^d15^h

W swoim ruchu po orbicie wokółsłonecznej Ziemia znajduje się najdalej od Słońca, w aphelium, w odl. 1,016718 j.a.

5^d21^h

Maksymalna libracja Księżyca (6,9°) w kierunku krateru Plato (zacieniony).

5^d21^h19^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

7^d

Gwiazda zmienna długookresowa SS Vir (miryda) (12^h25,3^m, +0°46') osiąga maksimum jasności (6,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2007].

8^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Lyn (miryda) (7^h01,3^m, +55°20') osiąga maksimum jasności (7,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2009].

8^d00^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 8°.

10^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

10^d05^h

Uran nieruchomy w rektascensji.

13^d09^h

Minimalna libracja Księżyca (4,6°) w kierunku Mare Fecunditatis (oświetlone).

18^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

18^d07^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 5°.

18^d16^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,2°) w kierunku krateru Maurolycus (zacieniony).

20^d05^h

Merkury w maksymalnej elongacji wschodniej od Słońca w odległości 27°.

20^d23^h13^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

21^d00^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 5°.

21^d23^h42^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

23^d04^h11^m

Słońce wstępuje w znak Lwa, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 120°.

23^d21^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 4°.

24^d23^h06^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa 1143 Cyg osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

25^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Vir (miryda) (12^h38,5^m, +6°59') osiąga maksimum jasności (6,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2009].

25^d03^h

Minimalna libracja Księżyca (5,3°) w kierunku krateru Schickard (oświetlony).

26^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

27^d17^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 1°.

28^d

Gwiazda zmienna długookresowa S Her (miryda) (16^h51,9^m, +14°57') osiąga maksimum jasności (7,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2007].

30^d08^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 5°.