Marzec 2010

W roku 2010 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: obrączkowe, widoczne 15 stycznia na Oceanie Indyjskim, oraz całkowite, widoczne 11 lipca na południowym Pacyfiku. Obydwa zaćmienia będą niewidoczne w Polsce. Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: częściowego 26 czerwca, niewidocznego w Polsce, oraz całkowitego 21 grudnia, widocznego w Polsce przy zachodzie Księżyca.

W 2010 roku do Słońca zbliży się 36 znanych komet, z których aż sześć będzie można obserwować przez większe lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
III	1	-21,49	-7,21	335,96
	3	-21,98	-7,24	309,61
	5	-22,45	-7,25	283,26
	7	-22,89	-7,25	256,91
	9	-23,31	-7,24	230,56
	11	-23,70	-7,23	204,21
	13	-24,06	-7,20	177,85
	15	-24,40	-7,17	151,49
	17	-24,71	-7,13	125,13
	19	-24,99	-7,08	98,77
	21	-25,25	-7,02	72,40
	23	-25,47	-6,96	46,03
	25	-25,67	-6,88	19,66
	27	-25,84	-6,80	353,29
	29	-25,99	-6,71	326,91
III	31	-26,10	-6,61	300,53
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 26d11h47m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W punkcie równonocy wiosennej znajdzie się w tym roku 20 marca o 17^h32^m. Punkt ten nosi historyczną nazwę „punktu Barana” (zaczyna się od niego zodiakalny znak Barana) i spełnia bardzo ważną rolę w astronomii: od niego mierzy się na niebie współrzędne kątowe: rektascensję i długość ekliptyczną. Chwilę, w której Słońce znajduje się w punkcie Barana, uważamy za początek wiosny astronomicznej.

W ciągu marca dnia przybywa równo o dwie godziny: w Warszawie 1 marca Słońce wschodzi o 5^h23^m, zachodzi o 16^h15^m, a 31 marca wschodzi o 4^h14^m, zachodzi o 17^h08^m. W marcu Słońce wstępuje w znak Barana.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w połowie marca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: ostatnia kwadra 7^d15^h42^m, nów 15^d21^h01^m, pierwsza kwadra 23^d11^h00^m i pełnia 30^d02^h25^m. W apogeum Księżyc znajdzie się 12 marca o 10^h06^m, a w perygeum 28 marca o 4^h59^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Pod koniec marca wieczorem, nisko nad zachodnim horyzontem pojawia się Merkury, w ostatnim dniu miesiąca wznosząc się, pod koniec zmierzchu astronomicznego, na wysokość ponad 8°. Planeta w tym czasie będzie świecić z jasnością -1^m, przez teleskop zobaczymy jej tarczę o średnicy 6'' w fazie zbliżonej do pełni.

Również wieczorem nad południowo-zachodnim horyzontem coraz wyżej można obserwować Wenus. O ile na początku miesiąca jej wysokość nad horyzontem, mierzona godzinę po zachodzie Słońca, wyniesie jedynie 4°, o tyle w ostatnim dniu marca wzrośnie ona już 10° i planeta, świecąc z jasnością prawie -4^m, powinna być zauważalna na tle zorzy wieczornej.

Mars, widoczny jest w pierwszej połowie nocy wysoko na niebie w gwiazdozbiorze Raka. Planeta powoli oddala się od styczniowej opozycji, w związku z czym jej jasność maleje od -0,6^m na początku marca do +0,1^m. W tym samym czasie od 12'' do zaledwie 9'' zmniejsza się również średnica tarczy planety, utrudniając dostrzeżenie szczegółów powierzchniowych.

Jowisz znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

Przez całą noc w gwiazdozbiorze Panny widoczny jest Saturn, świecący z jasnością +0,5^m. W drugiej połowie marca planeta znajdzie się w opozycji do Słońca, w związku z czym średnica jej tarczy wyniesie aż 20'', co ułatwi obserwacje zarówno zmian w układzie chmur w atmosferze Saturna, jak również struktury pierścieni planety nawet przez niewielkie teleskopy amatorskie. Układ pierścieni Saturna skierowany będzie nadal swoim brzegiem prawie dokładnie w kierunku Ziemi, przez co jego niewielka jasność nie będzie przeszkadzała w dostrzeżeniu słabych księżyców planety przy pomocy tego samego sprzętu obserwacyjnego.

Uran i Neptun przebywają na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Planeta karłowata (134340) Pluton widoczna jest nad ranem w gwiazdozbiorze Węża, jednakże jej jasność wynosi jedynie 14,5^m i do jej zaobserwowania niezbędny jest teleskop o średnicy zwierciadła przynajmniej 20 cm:

2 III: 18^h20,7^m, -18°15'; 12 III: 18^h21,4^m, -18°14'; 22 III: 18^h21,8^m, -18°14'.

W pobliżu opozycji znajduje się planeta karłowata (1) Ceres, świecąca w gwiazdozbiorze Strzelca z jasnością zmieniającą się w ciągu miesiąca od 8,9^m do 8,6^m:

2 III: 17^h40,7^m, -20°36'; 12 III: 17^h51,9^m, -20°55'; 22 III: 18^h01,6^m, -21°13'.

W marcu w pobliżu opozycji znajdują się jasne planetoidy:

(2) Pallas, (jasność 8,7^m): 2 III: 15^h47,1^m, +8°27'; 12 III: 15^h51,9^m, +11°03'; 22 III: 15^h54,1^m, +13°50'; 1 IV: 15^h53,6^m, +16°40'.

(4) Vesta, (jasność 6,3^m): 2 III: 10^h07,1^m, +21°13'; 12 III: 9^h58,4^m, +22°06'; 22 III: 9^h51,8^m, +22°35'; 1 IV: 9^h48,2^m, +22°42'.

(532) Herculina, (jasność 8,8^m): 2 III: 12^h24,2^m, +24°22'; 12 III: 12^h18,0^m, +26°11'; 22 III: 12^h10,4^m, +27°34'; 1 IV: 12^h02,8^m, +28°21'.

Meteory

W dniach od 25 stycznia do 15 kwietnia promieniuje rozmyty ekliptyczny kompleks strumienia Wirginidów (VIR), przejawiający się poprzez kilka słabo wyróżniających się maksimów aktywności. Prawdopodobnie kompleks ten (a przynajmniej jego część) związany jest z kometą Gambarta obserwowaną w 1834 r. W skład strumienia wchodzą powolne, jasne żółto-pomarańczowe meteory i bolidy. Głównym składnikiem strumienia Wirginidów są alfa Wirginidy, których słabo wyróżnione maksimum aktywności przypada na 24 marca. Rozmyty radiant meteorów ma duży ruch własny, a w okresie maksimum leży w gwiazdozbiorze Panny i jego środek ma współrzędne: α = 13^h00^m, δ = -4°. W obserwacjach tego słabego roju w drugiej połowie nocy w okresie maksimum nie będzie w tym roku przeszkadzał Księżyc w pierwszej kwadrze.

∗ ∗ ∗

2^d05^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 8°.

3^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

4^d04^h

Złączenie Wenus z Uranem w odl. 0,6°.

4^d21^h

Maksymalna libracja Księżyca (9,6°) w kierunku Mare Humboldtianum (zacienione).

5^d02^h31^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

6^d06^h

Złączenie Merkurego z Jowiszem w odl. 3°.

8^d20^h34^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa HU Tau osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,7^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2011].

9^d22^h07^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

10^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Boo (miryda) (14^h37,2^m, +26°44') osiąga maksimum jasności (7,2^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2011].

10^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

11^d

Gwiazda zmienna długookresowa T Aqr (miryda) (20^h49,9^m, -5°09') osiąga maksimum jasności (7,7^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2009].

11^d09^h

Mars nieruchomy w rektascensji.

11^d18^h

Minimalna libracja Księżyca (2,6°) w kierunku Mare Australe (zacienione).

13^d13^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 3°.

14^d22^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 4°.

15^d

Gwiazda zmienna długookresowa U Cet (miryda) (2^h33,7^m, -13°09') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2011].

15^d10^h

Złączenie Merkurego z Uranem w odl. 0,7°.

16^d00^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 5°.

16^d01^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 5°.

17^d05^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 5°.

18^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.

18^d13^h

Uran w koniunkcji ze Słońcem.

19^d01^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,5°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

20^d13^h00^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

20^d17^h32^m

Słońce wstępuje w znak Barana, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 0°; mamy początek wiosny astronomicznej i zrównanie dnia z nocą.

22^d

Rys. 5 Mapa gwiazdozbioru Kasjopei do obserwacji gwiazdy zmiennej R Cas (23^h58^m24,8^s, +51°23'20''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 6°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Cas (miryda) (23^h58,4^m, +51°24') osiąga maksimum jasności (7,0^m).

22^d00^h

Saturn w opozycji do Słońca.

22^d22^h55^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa 1143 Cyg osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

25^d01^h00^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

25^d11^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 5°.

26^d

Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.

26^d00^h29^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

26^d06^h

Minimalna libracja Księżyca (4,1°) w kierunku Sinus Iridium (zacieniona).

28^d21^h20^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa WW Aur osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,8^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2006].

30^d21^h14^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].