URANIA — Postępy Astronomii o n l i n e
Urania - Postępy Astronomii
Najnowszy numer Uranii-Postępów Astronomii
Linki sponsorowane:

Czerwiec 2008

W roku 2008 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: obrączkowe, widoczne 7 lutego z południowych obszarów podbiegunowych Ziemi, oraz całkowite, widoczne 1 sierpnia w Azji. Drugie z wymienionych zaćmień widoczne będzie w Polsce jako częściowe. Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: całkowitego 21 lutego i częściowego 16 sierpnia. Obydwa te zaćmienia będzie można obserwować w Polsce.

W 2008 roku kilkakrotnie dojdzie do zakryć gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 12 marca, 23 sierpnia, 20 września oraz 12 listopada. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 10 maja zakrycie Marsa i 1 grudnia zakrycie Wenus.

W 2008 roku do Słońca zbliży się 40 znanych komet, z których dwie będzie można być może obserwować nawet przez większe lornetki.

Data P [°] B0 [°] L0 [°]
VI 1 -15,31 -0,63 116,31
3 -14,55 -0,39 89,84
5 -13,77 -0,15 63,37
7 -12,98 0,09 36,90
9 -12,17 0,34 10,43
11 -11,34 0,58 343,96
13 -10,50 0,82 317,49
15 -9,65 1,06 291,01
17 -8,79 1,29 264,54
19 -7,91 1,53 238,06
21 -7,03 1,76 211,59
23 -6,14 2,00 185,11
25 -5,25 2,23 158,64
27 -4,35 2,45 132,17
VI 29 -3,44 2,68 105,69
VII 1 -2,54 2,90 79,22
Dane dla obserwatorów Słońca
(na 0h UT)

P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy

B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy

9d18h54m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W czerwcu deklinacja Słońca wzrasta aż do dnia przesilenia letniego, 20 czerwca, kiedy osiągnie wartość maksymalną: Słońce wstępuje wtedy w zodiakalny znak Raka, rozpoczynając w ten sposób astronomiczne lato. W związku z tym w czerwcu przypada najdłuższy dzień i najkrótsza noc w roku na naszej półkuli.

W Warszawie 1 czerwca Słońce wschodzi o 2h20m, zachodzi o 18h48m, a 30 czerwca wschodzi o 2h18m, zachodzi o 19h01m. Najwcześniej Słońce wzejdzie w dniu 17 czerwca (2h14m), najpóźniej zajdzie w dniu 24 czerwca (19h01m).

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli na początku czerwca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: nów 3d19h23m, pierwsza kwadra 10d15h04m, pełnia 18d17h30m i ostatnia kwadra 26d12h10m. W perygeum Księżyc znajdzie się 3d13h12m, a w apogeum 16d17h30m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Merkury i Wenus znajdują się na niebie w pobliżu Słońca i są niewidoczne.

Wieczorem, coraz niżej nad zachodnim horyzontem, można obserwować Marsa. W pierwszych dniach czerwca, godzinę po zachodzie Słońca, planeta znajduje się na wysokości 27° nad horyzontem, natomiast 30 czerwca wielkość ta wyniesie już jedynie 13°. Pod koniec miesiąca jasność Marsa wynosi już jedynie 1,6m, przy średnicy tarczy zaledwie 4,5''.

W porównaniu z majem wydłuża się okres obserwacji Jowisza, można go obserwować przez całą drugą połowę nocy w gwiazdozbiorze Strzelca, górującego jednak na wysokości zaledwie 16° nad horyzontem.

Pogarszają się warunki obserwacji Saturna, którego jeszcze na początku czerwca można odnaleźć wieczorem na wysokości 34° nad południowo-zachodnim horyzontem. Planeta z dnia na dzień świeci jednak coraz niżej nad horyzontem i pod koniec miesiąca można próbować ją dostrzec na wysokości już tylko 15°.

Po koniec miesiąca nad ranem teoretycznie staje się możliwa obserwacja Urana i Neptuna, jednak w ich dostrzeżeniu przeszkadzać będzie niskie położenie nad horyzontem i jasne niebo okresu „białych nocy”.

„Białe noce” są także przyczyną, dla której w czerwcu praktycznie kończy się okres obserwacji Plutona.

W czerwcu nie jest widoczna żadna jasna planetoida.

Meteory

Rys. 1 Rys. 1 Położenie i ruch własny radiantu meteorowego czerwcowych Bootydów (JBO) w okresie od 25 do 30 czerwca.

W dniach od 22 czerwca do 2 lipca promieniują meteory z roju czerwcowych Bootydów (JBO). Rój ten obserwowany był w 1916 r., następnie być może w 1921 i 1927 r., po czym zaniknął. Dużym zaskoczeniem było ponowne pojawienie się czerwcowych Bootydów w 1998 r. i to od razu jako aktywnego roju — tzw. zenitalna liczba godzinna (ZHR) przez ponad pół doby wynosiła wtedy od 50 do ponad 100! Macierzysta kometa roju, 7P/Pons-Winnecke przechodziła przez peryhelium w styczniu 1996 i ponownie w maju 2002. Obecnie orbita komety zbliża się do orbity Ziemi na odległość aż 0,24 j.a., tak więc aktywność z 1998 r. musiała być związana ze starszym materiałem krążącym po orbicie rezonansowej z Jowiszem (z 1819, 1869 lub 1825 r.). Tegoroczne maksimum przewidywane jest w dniu 27 czerwca ok. godziny 2h30m UT. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Wolarza i ma w tym dniu współrzędne: α = 14h56m, δ = +48°. W obserwacjach tych niezwykle wolnych meteorów w pierwszej połowie nocy nie będzie przeszkadzał Księżyc po ostatniej kwadrze.

* * *

1d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.
3d19h
Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 4°.
3d23h10m
Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].
4d03h
Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 6°.
4d21h
Minimalna libracja Księżyca (5,8°) w kierunku Mare Australe (oświetlone).
7d
Gwiazda zmienna długookresowa R UMa (miryda) (10h44,6m, +68°47') osiąga maksimum jasności (7,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2004].
7d15h
Merkury w koniunkcji dolnej ze Słońcem.
7d15h
Złączenie Merkurego z Wenus w odl. 3°.
8d
Gwiazda zmienna długookresowa R Dra (miryda) (16h32,6m, +66°45') osiąga maksimum jasności (7,6m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2002].
8d01h
Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 2°.
9d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.
9d04h
Wenus w koniunkcji górnej ze Słońcem.
9d06h
Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 3°.
10d
Gwiazda zmienna długookresowa W And (miryda) (2h17,6m, +44°18') osiąga maksimum jasności (7,4m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2003].
11d
Gwiazda zmienna długookresowa R Lyn (miryda) (7h01,3m, +55°20') osiąga maksimum jasności (7,9m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 2/2005].
11d12h
Maksymalna libracja Księżyca (8,0°) w kierunku Mare Humboldtianum (oświetlone).
17d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji zachodniej.
18d
Gwiazda zmienna długookresowa R Sgr (miryda) (19h16,7m, -19°18') osiąga maksimum jasności (7,3m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2005].
20d
Gwiazda zmienna długookresowa R Oph (miryda) (17h07,8m, -16°06') osiąga maksimum jasności (7,6m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 3/2007].
20d12h
Minimalna libracja Księżyca (5,1°) w kierunku Sinus Iridium (oświetlona).
20d13h
Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 3°.
20d23h59m
Słońce wstępuje w znak Raka, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 90°. Początek astronomicznego lata.
23d10h
Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 0,4°.
25d
Księżyc Saturna Tytan w maksymalnej elongacji wschodniej.
25d15h
Złączenie Urana z Księżycem w odl. 3°.
25d22h01m
Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].
26d
Gwiazda zmienna długookresowa V Mon (miryda) (6h22,7m, -2°11') osiąga maksimum jasności (7,0m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2003].
27d
Gwiazda zmienna długookresowa R And (miryda) (0h24,0m, +38°35') osiąga maksimum jasności (6,9m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2004].
27d05h
Uran nieruchomy w rektascensji.
27d10h
Maksymalna libracja Księżyca (8,5°) w kierunku krateru Schickard (oświetlony).
Rys. 2

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w czerwcu 2008 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo.
 
Rys. 3

Konfiguracja pięciu najjaśniejszych księżyców Saturna w czerwcu 2008 (III — Tethys, IV — Dione, V — Rhea, VI — Tytan, VIII — Iapetus). Zachód na lewo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na prawo.
UWAGA:

Momenty wszystkich zjawisk podane są w czasie uniwersalnym UT (Greenwich).

Aby otrzymać datę w obowiązującym w czerwcu w Polsce „czasie letnim”, należy dodać 2 godziny.

Momenty złączeń planet z Księżycem podane są dla współrzędnych Warszawy. Dla każdego złączenia podano momenty największego zbliżenia obiektów na niebie. Podane są wszystkie złączenia, nie tylko widoczne w Polsce.

Współrzędne równikowe podane są dla Epoki 2000.0.

Opr. Tomasz Ściężor
© „Urania — Postępy Astronomii”
webmaster: Marek Gołębiewski