Sierpień 2007

W roku 2007 wystąpią dwa częściowe zaćmienia Słońca, możliwe do obserwacji jedynie w obszarach podbiegunowych Ziemi. Dojdzie także do dwóch całkowitych zaćmień Księżyca, z których pierwsze (3 marca) widoczne będzie w Polsce wysoko na nocnym niebie.

W 2007 r. kilkakrotnie dojdzie do zakryć znanej gromady otwartej Plejady przez Księżyc. Z Polski można będzie te zjawiska obserwować w dniach: 27 stycznia, 23 lutego, 7 sierpnia, 28 października oraz 21 grudnia. Można będzie także obserwować zakrycia planet przez Księżyc: 2 marca oraz 22 maja zakrycie Saturna, 18 czerwca zakrycie Wenus, natomiast 24 grudnia zakrycie Marsa.

W 2007 roku do Słońca zbliży się 30 znanych komet, jednak do obserwacji nawet najjaśniejszych z nich niezbędny będzie większy sprzęt amatorski.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
VIII	1	10,65	5,75	179,81
	3	11,44	5,89	153,36
	5	12,21	6,03	126,91
	7	12,97	6,16	100,47
	9	13,72	6,29	74,02
	11	14,45	6,40	47,58
	13	15,16	6,51	21,14
	15	15,85	6,62	354,70
	17	16,53	6,71	328,27
	19	17,18	6,80	301,83
	21	17,82	6,88	275,40
	23	18,44	6,96	248,97
	25	19,03	7,02	222,54
	27	19,61	7,08	196,11
	29	20,16	7,13	169,69
VIII	31	20,70	7,17	143,27
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 14d14h23m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W sierpniu deklinacja Słońca nadal maleje, w związku z czym dni są coraz krótsze. W Warszawie 1 sierpnia Słońce wschodzi o 2^h56^m, zachodzi o 18^h28^m, a 31 sierpnia wschodzi o 3^h45^m, zachodzi o 17^h27^m. W sierpniu Słońce wstępuje w znak Panny.

28 sierpnia wystąpi całkowite zaćmienie Księżyca, niewidoczne w Polsce.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w połowie sierpnia, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: ostatnia kwadra 5^d21^h20^m, nów 12^d23^h02^m, pierwsza kwadra 20^d23^h54^m i pełnia 28^d10^h35^m. W perygeum Księżyc znajdzie się 3^d23^h54^m, w apogeum 19^d03^h30^m i ponownie w perygeum 31^d00^h12^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

W pierwszych dniach sierpnia, godzinę przed wschodem Słońca, coraz niżej nad północno-wschodnim horyzontem można jeszcze próbować dostrzec Merkurego.

Wenus znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczna.

Szybko poprawiają się warunki porannej widzialności Marsa, jednak średnica jego tarczy pod koniec sierpnia wynosi nadal jedynie 8''.

Wprawdzie jest to nadal za mało, aby móc obserwować jakiekolwiek, oprócz czap biegunowych, szczegóły powierzchniowe planety, jednak teleskopy amatorskie pozwolą dostrzec wyraźną jej fazę, osiągającą maksymalną w 2007 r. wartość równą aż 86%.

Warunki wieczornej widzialności Jowisza w porównaniu z lipcem praktycznie nie ulegają zmianie.

Saturn znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

W sierpniu panują bardzo dobre warunki obserwacji Urana (5,7^m) i Neptuna (7,8^m) w związku z ich zbliżaniem się do opozycji.

Do dostrzeżenia tarcz obu planet (o średnicach odpowiednio 3,7'' i 2,3'') jest niezbędny teleskop o średnicy przynajmniej 10 cm i powiększeniu 100×.

W sierpniu, przez całą noc, w gwiazdozbiorze Byka możemy obserwować planetę karłowatą (1) Ceres, której jasność w ciągu miesiąca rośnie od 9,0^m do 8,5^m:

9 VIII: 3^h15,5^m, +8°56'; 19 VIII: 3^h23,2^m, +9°14'; 29 VIII: 3^h29,2^m, +9°25'.

Warunki wieczornej widzialności planety karłowatej (134340) Pluton w porównaniu z lipcem praktycznie nie ulegają zmianie.

W sierpniu w pobliżu opozycji znajdują się jasne planetoidy:

(2) Pallas, (jasność 8,9^m). 9 VIII: 22^h44,4^m, +8°32'; 19 VIII: 22^h37,8^m, +7°02'; 29 VIII: 22^h30,5^m, +5°13'.

(4) Vesta, (jasność 6,9^m). 9 VIII: 16^h14,5^m, -19°07'; 19 VIII: 16^h23,5^m, -20°07'; 29 VIII: 16^h34,9^m, -21°06'.

Meteory

Od 17 lipca do 24 sierpnia promieniują słynne Perseidy (PER), rój związany z kometą 109P/Swift-Tuttle, o najbardziej regularnej corocznej aktywności. Model struktury strumienia przewiduje w tym roku wystąpienie głównego maksimum 13 sierpnia w godzinach 5:00-7:30. W tym okresie radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Perseusza i ma współrzędne: α = 3^h09^m, δ = +59°. Tegorocznym obserwacjom Perseidów nie będzie przeszkadzał znajdujący się w nowiu Księżyc.

W okresie od 3 do 25 sierpnia możemy także obserwować meteory z roju kappa-Cygnidów (KCG). Maksimum aktywności roju przypada 18 sierpnia, gdy współrzędne radiantu wynoszą: α = 19^h04^m, δ = +59°. Także i ten rój składa się ze słabych, bardzo wolnych meteorów, lecz jego porannym obserwacjom nie będzie przeszkadzał zbliżający się do pierwszej kwadry Księżyc.

* * *

1^d21^h27^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

Rys. 5 Położenie i ruch własny radiantu meteorowego kappa Cygnidów (KCG) w okresie od 5 do 30 sierpnia.

2^d01^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 1°.

2^d04^h

Minimalna libracja Księżyca (2,8°) w kierunku krateru Schickard (oświetlony).

5^d

Gwiazda zmienna długookresowa W Cet (0^h02,1^m, -14°41') osiąga maksimum jasności (7,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 4/2002].

6^d22^h13^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

7^d00^h

Odkrycie gromady otwartej Plejady (M 45) przy ciemnym brzegu Księżyca po ostatniej kwadrze, widoczne w całej Polsce (Krosno 0^h24^m – Gdańsk 0^h45^m, dane dla gwiazdy 17 Tau = Electra).

7^d00^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 6°.

7^d06^h

Jowisz nieruchomy w rektascensji.

7^d23^h17^m

Gwiazda zmienna η Aql (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

8^d19^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,7°) w kierunku Mare Australe (zacienione).

10^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Lep (4^h59,6^m, -14o48') osiąga maksimum jasności (6,8^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2008].

10^d

Rys. 6

Mapa gwiazdozbioru Wężownika do obserwacji gwiazdy zmiennej R Oph (17^h07^m45,8s, -16°05'34''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 7°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Oph (17^h07,8^m, -16°06') osiąga maksimum jasności (7,6^m).

10^d04^h

Złączenie Wenus z Saturnem w odl. 8°.

10^d20^h39^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa 1143 Cyg osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2005].

12^d17^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 0,7°.

13^d11^h

Neptun w opozycji do Słońca.

13^d13^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 1°.

13^d16^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 7°.

13^d19^h39^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

15^d

Gwiazda zmienna długookresowa R Vir (12^h38,5^m, +6°59') osiąga maksimum jasności (6,9^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2003].

15^d20^h

Merkury w koniunkcji górnej ze Słońcem.

15^d22^h

Minimalna libracja Księżyca (3,9°) w kierunku Mare Humboldtianum (oświetlone).

17^d

Gwiazda zmienna długookresowa R UMa (10^h44,6^m, +68°47') osiąga maksimum jasności (7,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2004].

18^d04^h

Wenus w koniunkcji dolnej ze Słońcem.

18^d14^h

Złączenie Merkurego z Saturnem w odl. 0,5°.

19^d21^h33^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa Algol (β Per) osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 2,1^m do 3,4^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007].

21^d23^h

Saturn w koniunkcji ze Słońcem.

22^d03^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 6°.

23^d09^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,3°) w kierunku Sinus Iridium (zacieniona).

23^d12^h12^m

Słońce wstępuje w znak Panny, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 150°.

27^d10^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 2°.

28^d

Rys. 7

Schemat całkowitego zaćmienia Księżyca w dniu 28 sierpnia 2007 [wg F. Espenak, NASA/GSFC].

Całkowite zaćmienie Księżyca, widoczne na Oceanie Spokojnym, we wschodniej Australii, w zachodniej części Ameryki Północnej i na Alasce; w pozostałej części Australii przy wschodzie Księżyca, w pozostałej części Ameryki Północnej oraz w Ameryce Południowej przy zachodzie Księżyca. Przebieg zaćmienia: początek zaćmienia półcieniowego: 7^h52^m, początek zaćmienia częściowego: 8^h51^m, początek zaćmienia całkowitego: 9^h52^m, maksimum zaćmienia: 10^h37^m, koniec zaćmienia całkowitego: 11^h23^m, koniec zaćmienia częściowego: 12^h24^m, koniec zaćmienia półcieniowego: 13^h22^m. Zaćmienie niewidoczne w Polsce.

29^d18^h

Minimalna libracja Księżyca (3,0°) w kierunku krateru Schickard (oświetlony).

29^d20^h52^m

Gwiazda zmienna ζ Gem (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,6^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 6/2007].

29^d22^h02^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

Rys. 8

Konfiguracja galileuszowych księżyców Jowisza w sierpniu 2007 (I — Io, II — Europa, III — Ganimedes, IV — Callisto). Przerwa w trasie księżyca oznacza przebywanie satelity w cieniu planety. Zachód na prawo od środkowego pasa (tarczy planety), wschód na lewo