Lipiec 2005

W roku 2005 wystąpią dwa zaćmienia Słońca: tzw. hybrydowe 8 kwietnia oraz obrączkowe 3 października. Drugie z wymienionych zaćmień będzie można obserwować z niedalekiej Hiszpanii, z Polski widoczne będzie jako zaćmienie częściowe.

Dojdzie także do dwóch zaćmień Księżyca: półcieniowego 24 kwietnia i częściowego 17 października. Niestety, obydwa te zaćmienia nie będą widoczne w Polsce.

Już 4 lutego będzie można zaobserwować zakrycie najjaśniejszej gwiazdy w gwiazdozbiorze Skorpiona, Antaresa, przez Księżyc.

W 2005 roku do Słońca zbliżą się 24 znane komety, z których jedna (C/2004 Q2 (Machholz)) powinna być widoczna gołym okiem, a obserwacje drugiej (C/2003 T4 (LINEAR)) będzie można wykonywać przez lornetki.

Data		P [°]	B0 [°]	L0 [°]
VII	1	-2,66	2,88	145,10
	3	-1,76	3,10	118,63
	5	-0,85	3,31	92,15
	7	0,06	3,52	65,68
	9	0,96	3,73	39,22
	11	1,86	3,94	12,75
	13	2,76	4,14	346,28
	15	3,65	4,33	319,81
	17	4,53	4,52	293,35
	19	5,41	4,71	266,88
	21	6,27	4,89	240,42
	23	7,13	5,07	213,96
	25	7,98	5,24	187,50
	27	8,81	5,40	161,04
	29	9,63	5,56	134,59
VII	31	10,44	5,71	108,14
Dane dla obserwatorów Słońca (na 0h UT)
P — kąt odchylenia osi obrotu Słońca mierzony od północnego wierzchołka tarczy B0, L0 — heliograficzna szerokość i długość środka tarczy 11d11h34m — heliograficzna długość środka tarczy wynosi 0°

Słońce

W lipcu deklinacja Słońca z dnia na dzień maleje, w związku z czym dni są coraz krótsze. Dnia 5 lipca Ziemia znajdzie się w najdalszym od Słońca punkcie swojej orbity — w aphelium.

W Warszawie 1 lipca Słońce wschodzi o 2^h19^m, zachodzi o 19^h00^m, a 31 lipca wschodzi o 2^h55^m, zachodzi o 18^h28^m. W lipcu Słońce wstępuje w znak Lwa.

Księżyc

Bezksiężycowe noce będziemy mieli w pierwszej połowie miesiąca, bowiem kolejność faz Księżyca jest w tym miesiącu następująca: nów 6^d12^h03^m, pierwsza kwadra 14^d15^h20^m, pełnia 21^d11^h00^m i ostatnia kwadra 28^d03^h19^m. W apogeum Księżyc znajdzie się 8 lipca o 17^h40^m a w perygeum 21 lipca o 19^h46^m.

Planety, planety karłowate
i planetoidy

Na początku miesiąca wieczorem istnieje jeszcze teoretycznie możliwość obserwacji świecącego z jasnością 0,2^m Merkurego, jednak pod koniec zmierzchu cywilnego (tj. ok. godzinę po zachodzie Słońca) planeta wznosić się będzie maksymalnie na wysokość jedynie 3° nad północno-zachodnim horyzontem, czyli nawet jej dostrzeżenie będzie bardzo trudne.

Tuż obok Merkurego można próbować odnaleźć Wenus, w której odnalezieniu powinna pomóc duża jasność planety, wynosząca prawie -4^m. W ciągu całego miesiąca warunki jej widzialności praktycznie nie ulegają zmianie — pod koniec zmierzchu cywilnego planeta wznosić się będzie jedynie 3° nad horyzontem.

Mars świeci nad ranem w gwiazdozbiorze Ryb, wznosząc się coraz wyżej nad horyzontem, jako obiekt o jasności 0^m. Średnica tarczy planety wynosi 10'', co umożliwia już obserwacje szczegółów powierzchniowych przez większe instrumenty amatorskie. Już niewielki teleskop umożliwi natomiast dostrzeżenie zjawiska fazy tarczy Marsa, która właśnie w lipcu osiąga minimalną w tym roku wartość równą 0,84.

Na początku lipca, wieczorem (w godzinę po zachodzie Słońca), zobaczymy Jowisza świecącego w gwiazdozbiorze Panny z jasnością -2^m na wysokości 20° nad południowo-zachodnim horyzontem, jednak warunki widzialności planety szybko pogarszają się i pod koniec miesiąca jej obserwacje na wysokości już tylko 10° stają się trudne.

Saturn znajduje się na niebie w pobliżu Słońca i jest niewidoczny.

Uran i Neptun zbliżają się do opozycji i są widoczne całą noc 20° od siebie w gwiazdozbiorach odpowiednio Wodnika i Koziorożca.

Wieczorem można obserwować Plutona w gwiazdozbiorze Węża, jednak niezbędne jest posiadanie teleskopu o średnicy obiektywu (zwierciadła) równej przynajmniej 15 cm.

W lipcu możemy obserwować w pobliżu opozycji jasną planetoidę:

(1) Ceres, (jasność 8,2^m). 10 VII: 14^h43,7^m, -11°19’; 20 VII: 14^h47,0^m, -12°18’; 30 VII: 14^h52,4^m, -13°22’.

Meteory

W lipcu można obserwować kilka interesujących rojów meteorów.

Bardzo krótko, bo tylko od 7 do 13 lipca promieniują meteory z roju Pegazydów (JPE). Maksimum aktywności roju przypada 9 lipca, toteż w obserwacjach tego słabego roju nie będzie przeszkadzał Księżyc tuż po nowiu. Rój składa się ze słabych, bardzo szybkich meteorów ze śladami. Radiant meteorów leży w gwiazdozbiorze Pegaza i ma współrzędne: α = 22^h40^m, δ = +15°.

W drugiej połowie lipca można obserwować meteory z kompleksu Akwarydów/Kaprikornidów: Piscis Austrinidy (PAU) (22^h44^m, -30°), południowe delta Akwarydy (SDA) (22^h36^m, -16°) i alfa Kaprikornidy (CAP) (20^h28^m, -10°). Roje te składają się ze słabych, stosunkowo wolnych meteorów, chociaż w skład CAP wchodzą też niekiedy bardzo jasne i powolne (a więc efektowne) bolidy. Południowe delta Akwarydy są jednym z najaktywniejszych rojów nieba południowego, aktywność dwóch pozostałych jest niska. Maksimum aktywności rojów przypada 28 lipca (PAU i SDA) i 30 lipca (CAP), toteż w ich obserwacjach przeszkadzał będzie nieco znajdujący się w ostatniej kwadrze Księżyc.

* * *

4^d06^h

Maksymalna libracja Księżyca (7,1°) w kierunku Mare Australe (zacienione).

5^d07^h

W swoim ruchu po orbicie wokółsłonecznej Ziemia znajduje się najdalej od Słońca, w aphelium, w odl. 1,016715 j.a.

7^d19^h

Złączenie Saturna z Księżycem w odl. 4°.

8^d22^h

Złączenie Merkurego z Księżycem w odl. 4°.

8^d22^h

Złączenie Wenus z Księżycem w odl. 2°.

9^d03^h

Merkury w maksymalnej elongacji wschodniej od Słońca w odległości 26°.

10^d19^h

Minimalna libracja Księżyca (5,6°) w kierunku krateru Schickard (zacieniony).

10^d

Rys. 5

Mapa gwiazdozbioru Strzelca do obserwacji gwiazdy zmiennej R Sgr (19^h16^m41,7^s, -19°18'25''). Podane jasności gwiazd porównania (pole widzenia wynosi 6°, północ u góry).

Gwiazda zmienna długookresowa R Sgr (19^h16,7^m, -19°18’) osiąga maksimum jasności (7,3^m).

13^d17^h

Złączenie Jowisza z Księżycem w odl. 1°.

17^d09^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,5°) w kierunku Sinus Iridium (zacieniona).

22^d05^h

Merkury nieruchomy w rektascensji.

22^d14^h

Złączenie Neptuna z Księżycem w odl. 5°.

22^d17^h42^m

Słońce wstępuje w znak Lwa, jego długość ekliptyczna wynosi wtedy 120°.

22^d23^h

Odkrycie gwiazdy κ Cap (4,7^m) przy ciemnej części Księżyca tuż po pełni, widoczne w całej Polsce (Szczecin 23^h31^m — Lublin 23^h47^m).

23^d02^h

Minimalna libracja Księżyca (5,9°) w kierunku Mare Frigoris (zacienione).

23^d17^h

Saturn w koniunkcji ze Słońcem.

24^d07^h

Złączenie Urana z Księżycem w odl. 3°.

27^d17^h

Złączenie Marsa z Księżycem w odl. 3°.

28^d21^h41^m

Gwiazda zmienna δ Cep (cefeida) osiąga maksimum jasności (3,5^m) [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 5/2007]

29^d21^h51^m

Gwiazda zmienna zaćmieniowa U Oph osiąga minimum jasności. Jasność gwiazdy spada od 5,9^m do 6,6^m [mapka zamieszczona w „Uranii-PA” 1/2008].

30^d03^h

Maksymalna libracja Księżyca (8,1°) w kierunku Mare Australe (zacienione).