2 kompletne artykuły z każdego zeszytu
ROK 2011:
Heweliusz oczami współczesnego astronoma
Józef Smak
Jan Heweliusz był wielkim uczonym, jednym z najwybitniejszych astronomów swojego stulecia. Jego dokonania to dziś nie tylko historia. Rzetelność obserwacji Heweliusza sprawia, że jego wyniki i odkrycia stanowią ważny wkład również do astronomii współczesnej. Swoje refleksje na ten temat snuje jeden z najwybitniejszych polskich astronomów.
Zaczęło się od komety Halleya…
Krzysztof Ziołkowski
W tym roku minęło 25 lat od bezprecedensowego w dziejach astronomii wydarzenia, jakim stało się badanie słynnej komety Halleya. Była wtedy śledzona z pokładu różnych obiektów kosmicznych, a także została spenetrowana za pomocą kilku sond międzyplanetarnych, które zbliżyły się do niej, a nawet przeleciały przez obłok gazowo-pyłowy otaczający jej jądro. Historię tych badań wspomina jeden z najlepszych popularyzatorów badań kosmicznych w Polsce.
Maciej Mikołajewski
W niedzielę, 17 lipca zmarł Profesor Andrzej Woszczyk, jeden z najbardziej zasłużonych polskich astronomów, autor wielu artykułów i książek, niestrudzony popularyzator nauki, Prezes Polskiego Towarzystwa Astronomicznego przez 4 kadencje (1999–2007) i Redaktor Naczelny „UraniiPostępów Astronomii” od roku 1995 aż do poprzedniego numeru.
Roman Schreiber
Dzięki misji Cassini-Huygens wiemy coraz więcej na temat Saturna i jego księżyców. Jednym z nich jest Enceladus. Powierzchnia Enceladusa jest pokryta lodem, przez szczeliny na południowej półkuli woda wydostaje się na zewnątrz w postaci pióropuszy o złożonej strukturze. Analiza ziarenek lodu w bezpośredniej bliskości księżyca wskazuje na obecność słonego oceanu pod jego skorupą. Podobnie jak księżyc Jowisza Io, Enceladus wytworzył wzdłuż swojej orbity torus (w tym wypadku złożony z ziarenek lodu i przede wszystkim pary wodnej). Misja Cassini trwa i na pewno jeszcze dostarczy nowych obserwacji — również dotyczących Enceladusa.
Agnieszka Janiuk
William Szekspir, najwybitniejszy dramaturg i narodowy poeta angielski, żył w latach 1564–1616. Był autorem około 40 sztuk teatralnych, zarówno tragedii, jak i komedii, 154 sonetów oraz innych utworów. W swoich dziełach w niezwykły sposób potrafił połączyć lekkość i humor, nieraz groteskę, czasem makabrę, z poetyką i filozoficzną głębią. Jego dzieła wskazują ponadto na wyjątkowo szeroką wiedzę i znajomość współczesnych autorowi osiągnięć nauki, w tym astronomii
Cezary Gałan
Ekstremalnie długookresowe układy podwójne zaćmieniowe gwiazd z okresami orbitalnymi wyrażającymi się w latach lub dekadach są obiektami szczególnie trudnymi do badań ze względu na bardzo długie skale czasowe obserwowanych w nich zmienności. Obecnie jest znane nieco ponad czterdzieści przypadków takich układów, które w większości są stosunkowo słabo zbadane. Niniejszy artykuł opisuje wysiłki poczynione dla zrozumienia jednego z nich — układu EE Cep, który jest obiektem unikatowym
Wojciech P. Grygiel
Artykuł ten to zarazem filozofia i kosmologia. Głębsza refleksja nad początkami Wszechświata, a równocześnie polemika z tezami Stephena Hawkinga i L. Mlodinova prezentowanymi w ich ostatniej książce „Wspaniały projekt”
Anna Raiter
Poznanie wczesnego Wszechświata jest jednym z największych wyzwań współczesnej astronomii obserwacyjnej. Jego przeszłość możemy odkrywać dzięki badaniom odległych obiektów. W szczególności chcielibyśmy zaobserwować pierwsze gwiazdy, które pojawiły się we Wszechświecie, mieć możliwość zbadania ich własności i porównania z modelami teoretycznymi. Jest to bardzo ciekawe, gdyż to właśnie te gwiazdy były pierwszymi fabrykami pierwiastków ciężkich we Wszechświecie
Krzysztof Nalewajko
Blazary to obiekty, którymi zajmuje się astronomia promieniowania gamma. Metody jej badań różnią się bardzo w zależności od energii fotonów, a te są w granicach od 1 MeV do 100 TeV. Te o najwyższych energiach są rejestrowane przez tzw. teleskopy czerenkowskie na powierzchni Ziemi, np. H.E.S.S. czy MAGIC. Ogromne usługi w badaniach blazarów świadczy kosmiczny teleskop Fermiego
Janusz Osarczuk
Jeśli preony, czyli hipotetyczne składniki kwarków istnieją, mogą tworzyć „gwiazdy” preonowe. Obiekty takie posiadałyby właściwości, dzięki którym byłaby możliwa ich detekcja i to przy pomocy już istniejących technik i instrumentów. Odkrycie „gwiazd” preonowych stanowiłoby zapewne milowy krok na drodze rozwiązania zagadki ciemnej materii we Wszechświecie
Marek Biesiada
Soczewkowanie grawitacyjne jest zjawiskiem przewidzianym przez ogólną teorię względności Einsteina. Ze względu na małe prawdopodobieństwo zaobserwowania tego zjawiska wśród gwiazd, twórca OTW był bardzo sceptyczny co do jego praktycznego wykorzystania w astronomii. Ale gdy w roli soczewki wystąpi galaktyka, to zjawisko staje się dobrze mierzalne i jest bardzo ważnym narzędziem badań kosmologicznych
Aleksander Sądowski
Mikrokwazary są jednymi z najpotężniejszych, a zarazem mało znanych źródeł energii we Wszechświecie. Autor prowadzi nas przez meandry badań prowadzących do odkrycia prawdziwej natury tych obiektów i ich źródeł energii
