Projekt OGLE — nowe ekscytujące perspektywy ♨

· Radosław Poleski

Polski 90-m radioteleskop — proponowane programy badawcze. Część I. Astronomia galaktyczna ♨

· A. Kus, J. Gil, J. Kijak, W. Lewandow-
ski, M. Szymczak, M. Gawroński

Sąd nad astrologią

· Józef Smak

Dyski akrecyjne a ewolucja dżetów

· Agnieszka Janiuk

w kolorze:

• Konferencja w CAMK-u
• MRA w Kielcach
• Centrum Drogi Mlecznej
• Obserwatorium Astronomiczne PTMA przy Planetarium Śląskim
• Galeria Uranii
• Supermasywna czarna dziura Sag A* i jej otoczenie

MRA2009:

• Międzynarodowy Rok Astronomii zakończony
• Sprawozdanie z konferencji „Astronomia w edukacji, mediach i kulturze”
• Międzynarodowy Rok Astronomii w Kielcach
• Konferencja naukowa w Częstochowie

w kraju:

• Astronomia Nova
• Amatorskie Obserwatorium Astronomiczne PTMA przy Planetarium Śląskim

rozmaitości:

• Nowa mapa Plutona: nieoczekiwana zmienność
• Gigantyczna pętla magnetyczna w układzie podwójnym
• Kepler odkrywa pięć nowych planet
• Masywna czarna dziura przyłapana „na gorącym uczynku”
• Odległe galaktyki odkrywają tajemnice ciemnej materii
• O detekcji ciemnej materii, czyli z dużej chmury mały deszcz

astronomia w szkole:

• Astronomia w nowych programach szkolnych

kalendarz astronomiczny 2010:

• Maj – czerwiec ➟

recenzje:

• recenzja kalendarza ściennego na rok 2010

astronomia i muzyka:

• Z Chopinem na orbicie ➟

relaks z Uranią:

• Krzyżówka

ciekawe strony internetowe

Szanowni i Drodzy Czytelnicy,

Oddajemy do Waszych rąk zeszyt, w którym omawiamy pokrótce odkrycia dokonane w czasie realizacji polskiego (warszawskiego) programu badawczego OGLE i perspektywy badań przy pomocy planowanego ogólnopolskiego radioteleskopu 90 m. Dokonują tego aktywni uczestnicy omawianych odkryć i autorzy projektu nowej, wielkiej inwestycji astronomicznej w Polsce. Gorąco polecam lekturę tych artykułów.

Bardzo ciekawy jest też artykuł Pani Agnieszki Janiuk z Warszawy o relacjach między dyskami akrecyjnymi a dżetami. Dżetom zawsze towarzyszą dyski akrecyjne, ale ciągle nie wiemy, jak one powstają i jak ewoluują. Autorka odsłania nam niektóre ze swych wyników badań na ten temat.

Astrologia to nie nauka, jeno choroba — stwierdził przed wiekami uczony lekarz, filozof i teolog żydowski Moses Maimonides (1135–1204). Profesor Smak przypomina sąd nad astrologią, jaki się odbył przeszło 30 lat temu przed kamerami Telewizji Polskiej. Przedstawia argumenty obrońców astrologii i zarzuty wytaczane astrologii przez stronę oskarżającą. Jaki był wynik tego procesu? Werdykt nie został sformułowany. Nie pozostaje nic innego, jak tylko wydanie orzeczenia przez każdego z Państwa.

Bardzo dużo miejsca poświęcamy w tym numerze Astronomii w szkole, a to za sprawą obszernej analizy astronomii w programach szkolnych przeprowadzonej przez prof. Jerzego Kreinera. Przed ostatnią reformą programową Polskie Towarzystwo Astronomiczne zdecydowanie protestowało przeciwko ograniczaniu nauczania nie tylko treści astronomicznych w szkołach, ale generalnie planom obniżania poziomu nauczania przedmiotów ścisłych. Niestety Ministerstwo Edukacji reformę idącą w tym kierunku wprowadziło w życie. A przecież ta praktyka Ministerstwa już owocuje brakiem kandydatów na studia techniczne i brakami kadr technicznych. Co możemy robić w tej sytuacji? Czekamy na listy Państwa w tej sprawie.

Międzynarodowy Rok Astronomii 2009 został zakończony i w Polsce, i na świecie. Piszemy o konferencjach, które stanowiły oficjalne zakończenie tego niezwykłego dla astronomów i miłośników astronomii Roku. Ale w ostatnim kwartale 2009 r. odbyło się w Polsce jeszcze wiele imprez, o których dość szczegółowo donosimy na naszych stronach. Piszemy też o najnowszych odkryciach astronomicznych w Rozmaitościach. Przedstawiamy merytoryczną recenzję Kalendarza astronomicznego, który stanowił noworoczny prezent dla naszych prenumeratorów. W tym roku planujemy jeszcze inne prezenty dla naszych wiernych Czytelników.

Jak zwykle zamieszczamy szczegółowy kalendarz astronomiczny zjawisk i innych wydarzeń, które będą czekały nas na niebie w maju i czerwcu, opracowany przez Tomasza Ściężora. Jest też felieton muzyczny Jacka Drążkowskiego, krzyżówka i wskazanie ciekawych stron internetowych Romana Schreibera.

Życzę Państwu ciekawej lektury i pogodnego, już prawie wiosennego, nieba.

Mgławica planetarna NGC 6543, zwana też Kocie Oko. Obraz powstał przez złożenie danych z teleskopów kosmicznych Chandra (promieniowanie X — kolor niebieski) i Hubble'a (światło widzialne — kolor czerwony i purpurowy). Jest to mgławica, która przedstawia fazę ewolucji gwiazd, jaką Słońce osiągnie za kilka miliardów lat. Gdy gwiazda taka jak Słońce zaczyna wyczerpywać swoje paliwo (wodór), staje się czerwonym olbrzymem i co jakiś czas odrzuca swe zewnętrzne warstwy, pokazując gorące jądro, które z czasem zapada się i staje się białym karłem. Tu pięknie widać, jak wiele otoczek zostało odrzucone z gwiazdy centralnej. W otoczkach panują silne wiatry gwiazdowe, a ich temperatura sięga wielu milionów stopni. NGC 6543 znajduje się w gwiazdozbiorze Węża, w odległości ok. 3 tys. lat św. od nas.

Źródło: NASA