Andrzej Kajetan Wróblewski

„Postęp wiedzy astronomicznej w ostatnich 25 czy 30 latach był niewiarygodnie szybki.”

Edmund Ledger — The Sun. Its Planets and Their Satellites (1882)

Planety

tylko informacje (częściowo fałszywe) o rozmiarach, okresach rotacji i topografii powierzchni (na podstawie obserwacji wizualnych)

Słońce i gwiazdy

nieznany skład chemiczny i źródło energii

Galaktyka

układ o średnicy około 300 000 l.św. obejmujący wszystkie widzialne ciała niebieskie

Astronomia pozagalaktyczna

nie istniała

„Pytanie, czy mgławice są galaktykami leżącymi poza Drogą Mleczną nie wymaga już dłuższej dyskusji. Odpowiedzi dostarczyły postępy naszych odkryć. Można śmiało twierdzić, iż żaden fachowiec rozporządzający całym dostępnym zbiorem danych, nie może już dziś utrzymywać, że jakakolwiek mgławica jest układem gwiazd w rodzaju Drogi Mlecznej. Praktycznie jesteśmy już pewni, że cała zawartość niebios, gwiazdy i mgławice, należą do jednego potężnego zbioru.”

„Wielka debata” — 26 IV 1920 r.

Bohlin (1907)        19
Very (1911)        1600
Curtis (1919)    500000
Lundmark (1919)  650000
Hubble (1924)    850000

Rozszerzający się wszechświat

Rozszerzający się wszechświat

Prawo Hubble'a

Hans Bethe — Energy production in stars,

Phys. Rev. 55, 434 (1939)

Radioastronomia

Jan Mergentaler — Dlaczego Słońce świeci, Urania nr 3/4 (1946)

Adam Strzałkowski — Dlaczego gwiazdy świecą, Urania nr 5/6 (1951) [pierwsze wyjaśnienie cyklu Bethego]

Wilhelmina Iwanowska — Astronomia radiowa, Urania nr 11/12 (1951)

„…albo punkt zerowy cefeid klasycznych, albo punkt zerowy zmiennych typu gromad muszą być wyznaczone błędnie… Błąd jest w punkcie zerowym cefeid klasycznych. Wartość tego błędu musi być taka, że nasze poprzednie oceny odległości pozagalaktycznych, ale nie odległości wewnątrz naszej Galaktyki, są niedocenione aż o czynnik 2… Wprowadzona przez Hubble'a stała czasowa Wszechświata musi być teraz powiększona od 1,8×10⁹ lat do około 3,6×10⁹ lat.”
Walter Baade, Kongres IAU, Rzym 1952 r.

4 I 1959 rakieta mija Księżyc o 8000 km

13 IX 1959 Łunnik II rozbija się o powierzchnię Księżyca

6 X 1959 Łunnik III fotografuje odwrotną stronę Księżyca

31 VII 1964 Ranger 7 pierwsze fotografie Księżyca z bliskiej odległości

20 II 1965 Ranger 8 rozbija się o powierzchnię Księżyca (rozdzielczość zdjęć 4 m)

21 VII 1969 załoga Apollo 11 wychodzi na powierzchnię Księżyca

Ranger 7

Ranger 8

Konrad Rudnicki — Merkury, Urania nr 2 (1954)

Okres obrotu
wokół osi = 58,65 dni
R. Dyce, G. Pettengill (1965)

Mariner 10
(marzec 1974 r.)

Pierścienie

Rhea

Fotografie Voyagera (1980)

„Obraz Układu Słonecznego wyłaniający się z nowych odkryć i dociekań ostatnich lat składa się z 8 planet… Pluton, do niedawna traktowany jak dziewiąta planeta… wydaje się być po prostu jednym z członków pasa Kuipera.”

Krzysztof Ziołkowski Urania, nr 1 (1998)

Tajemnicze kwazary

Marteen Schmidt

3C 273: a star–like object with a large red–shift,
Nature 197, 1040 (1963)

Urania nr 4 (1966)

Jocelyn Bell – Burnell

Anthony Hewish

Jocelyn Bell – Burnell

Kosmiczne mikrofalowe promieniowanie tła

 1955 3±2 K Le Roux

 1957 4±3 K Shmaonov

 1962 ≈3 K Rose

 1961 2,3±0,2 K Ohm

Arno Penzias, Robert W. Wilson, A measurement of excess antenna temperature at 4080 Mc/s,
ApJ 142, 419–420 (1965)
R. H. Dicke, P. J. E. Peebles, P. G. Roll, D. T. Wilkinson, Cosmic black–body radiation,
ApJ 142, 414–419 (1965)

(NYT 21 V 1965)

T = 2,726 ± 0,010 K
411 ± 2 fotonów na cm³

Efekt ruchu Układu Słonecznego

COBE - Cosmic Background Explorer

COBE - Cosmic Background Explorer

Przyczynek od naszej Galaktyki

COBE - Cosmic Background Explorer

Fluktuacje promieniowania tła

R. Srianand, P. Petitjean, C. Ledoux, The cosmic microwave background radiation temperature at a redshift of 2,3377, Nature, 408, 931 (21 XII 2000)

„Mając w ręku książkę popularnonaukową chciałbym w niej widzieć zarówno źródło nowych zainteresowań, jak i też zaspokojenie ich i wielu dawniej istniejących.
Chciałbym, aby książka popularnonaukowa nie tylko uczyła i informowała, lecz dawała rodzaj syntezy wiedzy, którą się zajmuje; wskazywała nowe i ukryte dotąd horyzonty nauki; wyjaśniała szeroko jej zastosowania, tłumaczyła jej wpływ na całość życia ludzkiego, jej wkład do poglądu na świat i jej wpływ na kształtowanie się nowych idei filozoficznych.
Taką właśnie wyobrażam sobie książkę popularnonaukową…”